convert6653310394017448839.doc

Aanleiding

De deelgemeente Kralingen Crooswijk heeft gekozen voor wijkgericht werken op basis van Wijkvisies. Deze keuze is vastgelegd in de Strategische Visie. In 1999 is aan Abacus Adviseurs een opdracht verleend om medewerkers van de deelgemeente te begeleiden bij het ontwikkelen van de wijkvisies. Door beperkte capaciteit bij de unit wijkbeheer is de visie-ontwikkeling vertraagd. Begin 2001 is de draad voor de ontwikkeling van wijkvisie De Esch weer opgepakt, met medeopdrachtgeverschap van woningcorporatie de Nieuwe Unie. In oktober 2001 is er een vervolgopdracht aan Abacus Adviseurs verleend met duidelijke afspraken over oplevering van de wijkvisie en de uitvoeringsprogramma’s.

Ontwikkeling wijkvisie De Esch

Betrokkenen bij de ontwikkeling van de wijkvisie De Esch zijn de stedelijke diensten, het opbouwwerk, Knooppunt Kralingen, de Nieuwe Unie en de medewerkers van de deelgemeente. De afgelopen maanden is er door alle betrokkenen hard gewerkt aan de totstandkoming van de wijkvisie zoals die nu voor u ligt. Er zijn workshops sociaal, economisch en fysiek gehouden en betrokkenen zijn geinformeerd door dS+V over de voorlopige uitkomsten van de stedelijke studies naar de 3^e stadsbrug en de Abraham van Rijckevorsselweg. Alle informatie uit de inventarisatierondes en de workshops is door Abacus Adviseurs samengevoegd tot een analyse met ook de mogelijke oplossingsrichtingen die gepresenteerd is in het sectoroverleg van 6 november en waarvan u kennis heeft genomen in het DB van 20 november jl.

Hierna zijn de bewoners van de Esch uitgenodigd om hun mening over deze wijkanalyse en de oplossingsrichtingen te geven op 22 november jl. op een wijkmarkt in het winkelcentrum de Esch. Hier zijn ongeveer 350 bezoekers geweest die via 210 formulieren gereageerd hebben op de analyse. Betrokkenen vanuit deelgemeente en diensten hebben uitleg gegeven en de reacties van bewoners en instellingen zijn meegenomen bij het formuleren van de ambities. Ook de Nieuwe Unie heeft haar plannen voor beheer en verkoop gepresenteerd.

De ambities zijn vervolgens bepaald in twee bijeenkomsten met alle betrokkenen van de deelgemeente en de diensten. De concept-wijkvisie die hieruit ontstaan is, is na goedkeuring door het DB voorgelegd aan de bewoners van de wijk op de 2^e wijkmarkt in winkelcentrum de Esch op 31 januari 2002. Hier zijn ongeveer 250 bezoekers geweest die via 95 formulieren gereageerd hebben op de concept-wijkvisie. Aangezien alle ambities in grote lijnen worden onderschreven heeft dit niet tot wijzigingen in de concept-wijkvisie geleid.

Hierna is de definitief concept-wijkvisie gepresenteerd op de gezamenlijke commissievergadering van dinsdag de 19^e februari.

Ambities wijkvisie de Esch

De wijkvisie is opgebouwd uit een inventarisatie, een analyse en vervolgens de ambities. In de analyse zijn per thema de bijbehorende speerpunten geformuleerd. Naar aanleiding van de reacties van de bewoners en de workshops zijn er in totaal 26 ambities benoemd.

De belangrijkste conclusie die er getrokken wordt is dat door de geïsoleerde ligging en het beperkte aantal inwoners van de wijk het niveau van de voorzieningen onder druk staat. Het gaat hierbij om zowel het winkelcentrum als de sociale voorzieningen. De kernambitie van de wijkvisie is het behouden en zonodig realiseren van een voorzieningenaanbod afgestemd op de vraag van de bewoners. Dit kan door het verbeteren van de toegankelijkheid, optimalisering van het aanbod en het vergroten van het aantal inwoners door het toevoegen van woningen.

Hiernaast zijn ambities geformuleerd rondom de thema’s leefbaarheid, veiligheid, woonomgeving, infrastructuur, economie en werkgelegenheid, de entree van de stad en de derde stadsbrug.

Vervolg

Na vaststelling van de wijkvisie kan er een uitvoeringsprogramma voor 2 jaar voor de Esch gemaakt worden, waarin een vertaling wordt gemaakt van de ambities in uit te voeren projecten. Ook dit uitvoeringsprogramma wordt met bijbehorende kosten en planning ter goedkeuring aan u voorgelegd.

De directie van woningcorporatie de Nieuwe Unie is akkoord gegaan met presentatie van de concept-wijkvisie aan de wijk. Na vaststelling van de wijkvisie door de deelgemeenteraad en het gereed komen van het uitvoeringsprogramma zal later dit jaar de wijkvisie de Esch met uitvoeringsprogramma betreffende “wonen” worden voorgelegd aan het Bewonersplatform voor een gekwalificeerd advies. Hierna kan tot vaststelling van de wijkvisie met uitvoeringsprogramma worden besloten door de directie van de Nieuwe Unie.

Toegevoegde bijlagen:

1. Definitief concept Wijkvisie de Esch

2.

3.

Advies:

De gezamenlijke commissies adviseren positief ten aanzien van het voorstel. De voorgestelde tekstuele wijziging wordt nog doorgevoerd.      

Voorstel:

De raad, na advisering door de gezamenlijke commissies, te verzoeken:

1. De Concept Wijkvisie De Esch vast te stellen

Rotterdam,

Het dagelijks bestuur van de deelgemeenteraad Kralingen Crooswijk,

de secretaris, de voorzitter,

F. Kuijper G.A.M. Schuiling

RAADSBESLUIT

Onderwerp: Wijkvisie De Esch

DE RAAD VAN DE DEELGEMEENTE KRALINGEN-CROOSWIJK

gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur d.d. 12 februari 2002, voorstelnr. R.02.06;

gelet op de Verordening op de deelgemeenteraden;

BESLUIT:

Met inachtneming van het commissieadvies:

1. De Concept Wijkvisie De Esch vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 28 februari 2002     ,

de secretaris, de voorzitter,

F. Kuijper G.A.M. Schuiling

DEFINITIEF CONCEPT

WIJKVISIE DE ESCH

Februari 2002

Abacus Adviseurs Postbus 74714 1070 BS Amsterdam tel. 020-471 10 01

INLEIDING

De wijk De Esch is begrensd door de Maas, de Abram van Rijckevorselweg en het talud van de A16. De wijk is voor Rotterdamse begrippen relatief jong. Midden jaren tachtig van de vorige eeuw is het voormalig terrein van het Drink Water Leiding (DWL) bedrijf herontwikkeld tot woonwijk. Dit deel van de wijk heet in de volksmond nog altijd DWL of DWL/De Esch. Naast woningen biedt de wijk ook ruimte aan natuur, bedrijvigheid en voorzieningen. Een bijzondere wijk in veel opzichten. Zo is De Esch de eerste van de naoorlogse Rotterdamse wijken waar nadrukkelijk is gekozen voor een menging van dure en betaalbare woningen in een kwalitatief hoogwaardige stedenbouwkundige opzet.

De Esch is een aantrekkelijk en gewilde wijk. De ontwikkeling van de wijkvisie voor De Esch is niet geboren uit de noodzaak om achterstand te bestrijden, wel uit het besef dat (de functie van) De Esch verandert onder de invloed van maatschappelijke en marktontwikkelingen.

De wijkvisie en in het bijzonder de uitwerking ervan moet ervoor zorgen dat De Esch een kwalitatief goede, aantrekkelijke en leefbare wijk blijft. Een wijk die meegaat met zijn tijd. Een wijk waar bewoners voor kiezen om te wonen.

De wijkvisie is tot stand gekomen in opdracht van de deelgemeente Kralingen-Crooswijk en de Nieuwe Unie. Naast medewerkers van deze organisaties hebben onder anderen vertegenwoordigers van Knooppunt Kralingen, het opbouwwerk en stedelijke diensten actief meegewerkt aan de ontwikkeling van de wijkvisie.

In maart 2001 hebben bewoners, raadsleden, ambtenaren, vertegenwoordigers van maatschappelijke instellingen en de politie meegedaan aan een fietstocht door de wijk in het kader van de inventarisatie. Op 22 november 2001 is de analyse gepresenteerd aan bewoners en andere belanghebbenden tijdens een drukbezochte inloopmarkt in het winkelcentrum. De reacties van de bezoekers van de inloopmarkt hebben bijgedragen aan het formuleren van de visie. Op 31 januari tijdens een tweede drukbezochte inloopmarkt is de wijkvisie gepresenteerd. Gezien de vele positieve reacties is besloten om de wijkvisie ongewijzigd voor te dragen aan de besturen van de deelgemeente en de Nieuwe Unie.

De wijkvisie is opgebouwd uit een inventarisatie, een analyse en vervolgens de ambities.

1 INVENTARISATIE

1.1 Bevolking

(bron: COS¹)

In De Esch wonen op 1 januari 2001 in totaal 4.604 mensen, waarvan 2.276 mannen en 2.328 vrouwen. In zes jaar tijd is de bevolking toegenomen met 4,5%, van 4.404 in 1996 naar 4.604 in 2001. In dezelfde periode was er in de deelgemeente een afname (-1%) en in de gemeente een geringe toename (+0,5%).

Kinderen tot 14 jaar zijn in De Esch minder vertegenwoordigd (14%) dan in de deelgemeente (16%) en Rotterdam (17,5%). Dat geldt ook voor de jeugd en jong volwassenen (11,5%) in vergelijking met de deelgemeente (14,8%) en Rotterdam (13%). Bijna de helft van de bewoners in De Esch hebben een leeftijd tussen 25 en 50 jaar (47%) (deelgemeente 41,5% en Rotterdam 39,2%).

Van de bewoners is 12,3% ouder dan 65 jaar (deelgemeente 12,9% en Rotterdam 15%) en 2,9% is ouder dan 80 jaar (deelgemeente 4% en Rotterdam 4,3%).

Tabel 1: Bevolking naar leeftijd en geslacht op 1 januari

Mannen
Leeftijd	1996	1997	1998	1999	2000	2001
0-14	356	343	350	351	343	330
15-24	229	234	257	254	274	273
25-34	558	514	555	542	545	527
35-49	539	553	562	594	560	564
50-64	309	304	305	322	335	347
65-79	171	182	194	189	187	192
80+	38	45	46	46	43	43
Totaal	2200	2175	2269	2298	2287	2276

Bron: COS

Vrouwen
leeftijd	1996	1997	1998	1999	2000	2001
0-14	304	315	331	335	327	318
15-24	203	187	231	238	242	248
25-34	542	539	545	547	528	506
35-49	554	547	544	549	567	555
50-64	302	307	319	346	355	370
65-79	236	261	257	244	238	242
80+	63	61	68	84	95	89
totaal	2204	2217	2295	2343	2352	2328

Bron: COS

Kinderen en jongeren
leeftijd	2000
0-4	214
5-9	216
10-14	240
15-19	207
totaal	670

Bron: COS

Als de bevolking van De Esch wordt verdeeld in ‘autochtoon’ en ‘allochtoon’ dan blijkt dat het percentage allochtonen lager ligt dan in de deelgemeente en Rotterdam. Vergeleken met de deelgemeente en Rotterdam is er een boven gemiddelde toename van allochtone bewoners, 9% in De Esch, 6% deelgemeente en 5% Rotterdam. Van de kinderen in de leeftijd 0 tot 14 jaar is 68% van allochtone afkomst.

Tabel 2: Percentage allochtonen 1994 en 2001

Percentage Allochtoon	De Esch	Kralingen-Crooswijk	Rotterdam
1994	33%	42%	40%
2001	42%	48%	45%

Bron: COS

Tabel 3 : Bevolking naar etniciteit per 1 januari (procentueel)

Etniciteit	1996	1997	1998	1999	2000	2001
Surinaams	10,01%	10,00%	9,53%	10,02%	9,77%	9,90%
Antiliaans	1,11%	1,18%	1,77%	1,83%	2,03%	2,30%
Kaapverdisch	1,54%	1,84%	1,99%	2,07%	2,18%	2,04%
Turks	1,79%	1,80%	1,77%	2,07%	2,18%	2,61%
Marokkaans	0,48%	0,73%	0,74%	1,08%	1,47%	1,48%
Noord-Medit.	2,36%	2,39%	2,50%	2,52%	2,78%	2,58%
Nederlands	64,37%	63,52%	61,96%	60,25%	58,68%	57,91%

Bron: COS

1.2 Huishoudens

(bron: COS²)

De gemiddelde woningbezetting in De Esch is, in tegenstelling tot de stedelijke en landelijke trend, gestegen van 1,84 in 1995 naar 1,94 in 1999. Vervolgens heeft een lichte daling plaatsgevonden in 2001 (1,92). De woningbezetting per
1 januari 2001 is lager dan het gemiddelde in de deelgemeente en in Rotterdam (resp. 2,00 en 2,09).

In de samenstelling van de huishoudens hebben zich sinds 1996 wijzigingen voorgedaan. In deze afgelopen 5 jaar is het aantal alleenstaanden toegenomen, ten koste van het aantal echtparen met en zonder kinderen. Tevens is een stijging van het aantal eenoudergezinnen te zien.

Tabel 4: Verdeling huishoudenstype

	1996	1997	1998	1999	2000	2001
Echtpaar zonder kinderen zelfde adres	413	411	387	379	368	363
Echtpaar met kinderen zelfde adres	230	220	218	219	199	196
Eenouder met kinderen zelfde adres	195	199	230	246	256	262
1 alleenstaande	1 010	1 032	1 206	1 206	1 217	1 242
2 alleenstaanden	292	275	291	333	326	311
3 alleenstaanden	32	22	25	24	23	26
Echtpaar zonder kinderen + 1 alleenstaande	16	15	14	14	13	13
Echtpaar met kinderen + 1 alleenstaande	15	17	18	12	17	15
Eenouder + kinderen + 1 alleenstaande	68	74	64	61	71	70
Overigen	24	32	25	26	29	29
Totaal	2295	2297	2478	2520	2519	2527

Bron: COS

Het aandeel eenoudergezinnen (10,37%) is relatief hoog in vergelijking met de deelgemeente (9,38%) en Rotterdam (8,65%). Dit geldt ook en in sterkere mate voor het aandeel eenpersoonshuishoudens: De Esch 49,15%, deelgemeente 45,58% en Rotterdam 39,91%.

Uit de gegevens van de Nieuwe Unie blijkt dat in haar bezit in De Esch het percentage eenoudergezinnen hoger ligt dan voor De Esch in totaal, maar ook hoger ligt dan het totaal bezit van De Nieuwe Unie.

De Nieuwe Unie heeft voor zichzelf profielen van klantgroepen gedefinieerd. In onderstaande cirkeldiagrammen is de verdeling van de verschillende klantgroepen weergegeven voor Rotterdam, voor De Esch, voor het bezit van de Nieuwe Unie in De Esch en voor het overig bezit van de Nieuwe Unie. In de bijlage is een beschrijving van de kenmerken van de klantgroepen opgenomen.

Figuur 1: Klantgroepprofiel De Esch

Rotterdam

De Esch

dNU De Esch

dNU totaal

Bron: de Nieuwe Unie

1.3 Welzijn

Gezondheid

In de periode van 1994 tot en met 1998 hebben gemiddeld jaarlijks op iedere 100 inwoners van De Esch 95 personen een huisarts bezocht. Deze bezoekfrequentie ligt hoger dan in de deelgemeente en dan in Rotterdam (resp. 85 en 91). Van de inwoners in De Esch, zegt 73% over zichzelf een goede gezondheid te hebben (deelgemeente 75% en Rotterdam 74%). Het percentage mensen dat psychosociale problemen ondervindt, is vrij hoog, namelijk 48% (deelgemeente 41%, Rotterdam 34%). De Esch heeft significant minder sterfgevallen, ziekenhuisopnames, kankerpatiënten en ongevallen dan de deelgemeente en Rotterdam. Ondanks het hoge aantal huisartsbezoeken kan worden geconcludeerd dat de bewoners van De Esch in een betere gezondheid verkeren dan de bewoners van de deelgemeente en van Rotterdam³.

In De Esch bevindt zich het Gezondheidscentrum De Esch, waar huisartsen en therapeuten zijn gevestigd.

Achterstandsscore

In Rotterdam wordt sinds 1980 een achterstandsscore berekend voor alle wijken. Deze score is een gewogen gemiddelde van de volgende acht indicatoren per wijk:

• het gemiddeld onderwijsniveau;

• het percentage bijstandsuitkeringen;

• het gemiddeld inkomen per inwoner;

• de (verhuis)mobiliteit;

• de woningwaarde;

• het percentage werkzoekenden;

• de gestandaardiseerde sterfte;

• het percentage nieuwkomers.

De achterstandsscore geeft een wijk weer ten opzichte van andere Rotterdamse wijken en kan bovendien worden gerelateerd aan de score van Rotterdam. De score van Rotterdam wordt ieder jaar standaard op 0 gesteld (het Rotterdams gemiddelde). De schaal waarop wijken score ten opzichte van Rotterdam loopt van –3 naar 3. Een score onder 0 is minder goed dan Rotterdam (achterstand) en een score boven 0 is beter dan Rotterdam (‘voorstand’)⁴.

De achterstandsscore voor De Esch is de laatste jaren fors verbeterd, van 0,13 in 1991 naar 0,58 in 1995 en 1,05 in 1998. Ten opzichte van het Rotterdams gemiddelde kan dus wat betreft De Esch gesproken worden van een ‘voorstandscore’. De Esch staat met deze score op de op-één-na-hoogste plaats binnen de deelgemeente. De achterstandsscore is echter een gemiddelde voor de hele wijk. In het ene deel van de wijk kan de score dus bijvoorbeeld lager uitvallen dan in een ander deel van de wijk.

Veiligheid

In juni 2000 heeft het bureau ES&E in opdracht van de deelgemeente veiligheidsprofielen gemaakt van alle wijken in de deelgemeente, waaronder De Esch. Uit het profiel blijkt dat De Esch relatief een veilige wijk is. Objectief gezien zijn de meest voorkomende delicten:

• autodiefstal;

• woninginbraak;

• eenvoudige diefstal;

• diefstal uit bedrijven.

Delicten zoals mishandeling en bedreigingen komen in de wijk relatief minder voor dan in de deelgemeente als geheel. ES&E heeft een wijkatelier gehouden over de subjectieve veiligheid met bewoners uit de wijk. Volgens de deelnemers aan het atelier tasten verkeersoverlast, tekortschietende verlichting en slechte bestrating de veiligheid in de wijk het meest aan. ES&E concludeert dat het opmerkelijk is dat de grootste problemen die bewoners in de wijk ervaren niets met criminaliteit te maken hebben, maar hoofdzakelijk met de fysieke inrichting en het onderhoud ervan⁵.

In 1996 was de objectieve veiligheid in De Esch, gemeten in het aantal aangiften, hoger dan in de deelgemeente en in Rotterdam⁶. Er waren in de wijk per 10.000 inwoners 14% minder aangiften dan in de deelgemeente en 23% minder aangiften dan in Rotterdam⁷.

In 1999 bestond de meest voorkomende criminaliteit uit auto-inbraken (42% van de aangiften). Dit komt in De Esch gemiddeld vaker voor dan in de deelgemeente (32%). Overige persoonlijke delicten komen in De Esch minder vaak voor (19% vs. deelgemeente 27%). ‘Overige criminaliteit’ vaker (7% vs. deelgemeente 3%).

Preventieprojecten

In de deelgemeente Kralingen-Crooswijk organiseert de politie diverse activiteiten die op preventie van criminaliteit zijn gericht⁸.

In De Esch zijn begin 2000 certificaten “Politiekeurmerk Veilig Wonen” voor woningen aan de Buitenbassinweg en de Watertorenweg afgegeven. Anno 2001 wordt in samenwerking tussen bewoners, de politie, de Nieuwe Unie en de deelgemeente een preventieproject uitgevoerd in de Herman Bavinckstraat en omgeving. Over de veiligheid van de volkstuinen in de wijk is een aantal jaren geleden gesproken (problemen met inbraak, rondhangende jeugd en vervuiling) en zijn maatregelen getroffen.

Overlast

De Nieuwe Unie meldt vooral overlastsituaties in de Herman Bavinckstraat en omgeving. Gemeenschappelijke ruimten in een flatgebouw, onbestemde plekken en weinig mogelijkheden voor jongeren werken rondhangen in de hand. De ruimte onder de stadsvilla’s vormt een dergelijke hangplek. Rondhangen gaat soms gepaard met overlast en vernielingen.

Sinds tramlijn 1 een eindpunt heeft in de wijk is de overlast van junks en zwervers toegenomen.

1.4 Voorzieningen

Wijkvoorzieningen

In de wijk is een gezondheidscentrum gevestigd en de apotheek bevindt zich in het winkelcentrum. De bibliobus doet De Esch eenmaal per week aan en er is een wijkcentrum “De Esch”. Vanuit het wijkcentrum (SenR) vinden er in samenwerking met Knooppunt Kralingen in De Esch diverse activiteiten plaats, zoals: (kinder)theatervoorstellingen, een theeconcert, en een 50 plusmiddag. Ook sportactiviteiten als BBB, Streetdance, fitgym en koersbal voor 50 plus. Op verzoek zijn dit seizoen enkele cursussen voor volwassenen gestart. Daarnaast wordt door Knooppunt Kralingen (Sociaal Cultureel Werk en kinderopvang) voor kinderen in de leeftijd van 4-12 jaar en tieners jongeren van 12-18 jaar sport- en spel-, creatieve – en muzische activiteiten aangeboden in de binnen- en buitenruimte.

Naast een gestructureerd aanbod van activiteiten voor jongeren, zoekt de jongerenwerker van Knooppunt Kralingen de jongeren op in de buitenruimte om ze te leiden naar trajecten gericht op vrijetijdsbesteding, scholing en werk en/of hulpverlening.

Ook de Bewonersorganisatie, het Opbouwwerk en de Vrijwilligers Activiteiten Bank hebben een eigen ruimte in het wijkcentrum.

Sinds het wijkcentrum conform de wet een rookverbod heeft moeten instellen, is het bezoekersaantal sterk afgenomen. Beroepskrachten maken zich zorgen dat hierdoor een drempel is opgeworpen en het bereik van het centrum en de activiteiten is beperkt.

In De Esch zijn geen kerken gevestigd en ook migrantenorganisaties zijn niet aanwezig in de wijk. Er is wel een Postagentschap in De Esch, maar deze gaat waarschijnlijk verdwijnen. Er zijn verder twee volkstuincomplexen, een restaurant, een café en een theater⁹ gevestigd.

Sport en recreatie

In de wijk zijn meerdere sportverenigingen gevestigd, waaronder hockey-, voetbal- en roeiverenigingen. De sportvelden en het zwembad zijn in beheer en/of eigendom van de verenigingen.

Vanuit de deelgemeente zijn buurtsportwerkers in De Esch actief. Per half jaar wordt de inzet van deze mensen bepaald.

Onderwijs

De Esch kent twee basisscholen: Openbare basisschool ‘De Esch’ en de Protestants Christelijke basisschool ‘De Watertoren’. ‘De Watertoren’ maakt deel uit van ‘De Nieuwe Park Rozenburgschool’. Dit is een brede school, maar dat geldt niet voor ‘De Watertoren’. In totaal gaan circa 350 kinderen naar de basisscholen in De Esch¹⁰. Het leerlingenaantal is relatief stabiel. In vergelijking met de prognoses voor de scholen blijft het aantal leerlingen achter.

Op deze scholen zitten vrij veel allochtone kinderen afkomstig uit de wijk. Het percentage van kinderen met leermoeilijkheden is mede hierdoor relatief hoog. Uit gegevens van het COS¹¹ blijkt dat het incidenteel verzuim op school is toegenomen in de periode 1995 – 1999 van 1,5% naar 3,1%. Deze stijging is sterker dan in de deelgemeente (2,5% naar 3,4%) en in Rotterdam (2,0% naar 2,6%). Het structureel verzuim is in dezelfde periode gedaald van 1,3% naar 0,5% en ligt op het gemiddelde voor Rotterdam en ligt iets hoger dan het gemiddelde voor de deelgemeente (0,4%). Geen van beide scholen is aangemerkt als Brede School.

In de wijk zijn geen instellingen voor voortgezet onderwijs gevestigd.

Kinderopvang

De wijk De Esch heeft geen kinderopvang, wel een peuterspeelzaal voor de voorschoolse periode. De dichtstbijzijnde opvang is Stichting Opvang Marijke aan de Honingerdijk en deze heeft tachtig plaatsen voor hele dagopvang beschikbaar.

De Esch heeft twintig plaatsen voor naschoolse opvang, georganiseerd door Knooppunt Kralingen¹² in de Waterloostraat te Kralingen-Oost. Sportvereniging Leonidas heeft tevens in samenwerking met de scholen het initiatief genomen om buitenschoolse opvang te realiseren.

Voorzieningen voor kinderen

Voorzieningen voor kinderen en jeugd in de wijk zijn onder andere een speelgoeduitleen, enkele speelplaatsen en activiteiten van Knooppunt Kralingen. Een onderzoek¹³ naar speelruimte in de deelgemeente geeft aan dat de speelplaatsen op en rond de oude drinkwaterbassins een flinke opknapbeurt en een nieuwe impuls nodig hebben.

Het gebruik van de speelplaatsen is niet optimaal. Van sommige speelplekken in de wijk wordt geen gebruik gemaakt en van andere wordt veelal gebruik gemaakt door kinderen van een andere leeftijdscategorie dan de doelgroep.

Voorzieningen voor senioren

In de wijk staan twee woongebouwen voor 55+ ers. Eén gebouw is van de Nieuwe Unie en ligt excentrisch ten opzichte van voorzieningen in de wijk. Behalve een gemeenschappelijke ruimte zijn hier geen voorzieningen gehuisvest. Het andere gebouw, de serviceflat ‘Mazesteijn’, staat naast het winkelcentrum. In de serviceflat worden verschillende activiteiten en diensten aangeboden. Deze zijn echter niet toegankelijk voor andere mensen dan de bewoners van het gebouw. Behalve een aantal activiteiten in het wijkcentrum zijn er verder geen voorzieningen voor senioren in De Esch.

Actieve bewoners

Uit de Omnibusenquête van COS blijkt dat in de periode 1995 tot en met 1998 51% van de inwoners van De Esch actief is geweest bij vrijwilligerswerk¹⁴. Dit percentage ligt hoger dan in de deelgemeente en in Rotterdam (resp. 45% en 47%).

Uit de Omnibusenquête blijkt tevens dat de inwoners van De Esch actiever zijn in verenigingen dan gemiddeld in de deelgemeente en Rotterdam.

Tabel 5: Percentage inwoners actief in vereniging

% actief in vereniging betreffende	De Esch	Deelgemeente	Rotterdam
Politiek/belangenorganisatie	16,3	10,8	9,7
Maatschappelijk/milieu	20,9	18,4	18,3
Onderwijs/jeugd/cultuur	7,0	7,6	10,0
Overig	7,0	11,9	8,9

Bron: Omnibus/COS

In De Esch is de OK-bank (voorheen Vrijwilligersvacature– en Activiteitenbank) van de Stichting Werk Kralingen-Crooswijk gevestigd in het Wijkgebouw De Esch (Rijnwaterstraat). In 2001 heeft de OK-Bank 105 van de 352 bewoners van De Esch met een bijstandsuitkering bereikt. Daarnaast bestaat er een bewonersplatform, genaamd ‘Bewonersplatform DWL’.

1.5 De woningen

Woningvoorraad

De Esch beslaat 174 hectare, omgerekend (per 1-1-1999) is dat 13,8 woningen per hectare en 27 inwoners per hectare. In de deelgemeente is dat respectievelijk 23,9 woningen en 48 inwoners per hectare. In Rotterdam is deze verdeling 13,5 woningen en 28 inwoners per hectare.

In De Esch staan op 1 januari 2001 in totaal 2.700 woningen. Van deze woningvoorraad is 64,5% sociale huur, 25,5% particuliere huur en 10% is eigenaar-bewoner.

Tabel 6: Aantal woningen verdeeld naar eigendom

	Absoluut	Relatief
Sociale huur	1.741	64,5%
Particuliere huur	687	25,5%
Eigenaar-bewoner	272	10,0%
Totaal	2700	100%

Sociale huur

De grootste sociale verhuurder in de wijk is De Nieuwe Unie. Deze corporatie heeft in februari 2001 1.257 woningen in De Esch, dat is driekwart van de totale sociale huurvoorraad¹⁵.

Stadswonen heeft 306 woningen in de wijk, 17,5% van de sociale huurvoorraad. Stichting Ouderenhuisvesting FNV Rotterdam heeft 140 woningen (8% van de sociale voorraad). Deze woningen vallen in de goedkope sector (serviceflat Mazesteijn).

De sociale woningbouw bevindt zich vooral in het midden van de wijk. Daaromheen liggen koopwoningen en duurdere huurwoningen.

Tabel 7: Woningen per complex per 1 februari 2001

Complexnr	Complexnaam	Aantal	Opmerkingen
190	Filtergebouwen	140	140 HVAT-eenheden
191	Honingerdijk 1	243	243 woningwetwoningen in 7 blokken
192	Honingerdijk 2	123	123 woningwetwoningen
193	Lage Filters	294	294 woningwetwoningen in 6 blokken
194	Biba I	103	136 woningwetwoningen
195	Biba II	33	(zie Biba 1)
196	Biba III	241	241 woningwetwoningen, waarvan 49 voor ouderen
197	Urban villa's	80	80 woningwetwoningen in 5 blokken
		1257

Bron: De Nieuwe Unie

Particuliere huur

In De Esch staan 687 particuliere huurwoningen. Dit zijn met name drie- en vierkamerwoningen. Eigenaar-bewoners hebben 272 woningen in de wijk.

Typering

De Esch kan worden getypeerd als een ruime, groene nieuwbouwwijk uit de jaren tachtig. De bouw op het voormalige Drink-Water-Leiding-terrein (het DWL) startte in de jaren tachtig. De woningvoorraad is zeer populair vanwege de combinatie rustig en groen wonen op relatief korte afstand van het stadscentrum.

Tabel 8: Aantal woningen naar woningtype

Type woning 1-1-97	Eengezins-woning	Beneden-woning	Etage-woning	Portiek/galerij-woning zonder lift	Portiek/galerij-woning met lift
De Esch (totaal 2.398)	71	162	74	591	1.500
De Esch (%)	3%	7%	3%	25%	63%
Deelgemeente (%)	6%	10%	18%	42%	24%
Rotterdam (%)	21%	10%	16%	33%	20%

Bron: COS

Er zijn weinig benedenwoningen gebouwd (7%), daar staan zeer veel liftwoningen tegenover (63%). Van de woningen van De Nieuwe Unie is in De Esch 73% bereikbaar.

Het grootste deel (88%) bestaat uit gestapelde bouw, middelhoog in het middendeel en aan de rand enkele hoge woontorens. Van de gestapelde bouw heeft 63% een lift. Een kwart van de woningen in De Esch bestaat uit portiek- of galerijwoningen zonder lift.

Bouwperiode

In De Esch zijn bijna alle woningen na de oorlog gebouwd. Slechts 4% stamt van voor 1945. Het grootste deel van de woningvoorraad in De Esch is gebouwd na 1985 (78%).

Tabel 9: Bouwperiode woningen

Bouwperiode 1-1-’97	Vooroorlogs	Naoorlogs
De Esch (totaal 2.398)	86	2.312
De Esch (%)	4%	96%
Deelgemeente (%)	38%	62%
Rotterdam (%)	38%	62%

Bron: COS

Woninggrootte en bezetting

De Esch kent veel kleine woningen. 14% van de voorraad heeft 1 of 2 kamers, 57% heeft 3 kamers, 20% heeft 4 kamers en 9% heeft 5 kamers of meer. De gemiddelde woningbezetting in De Esch is 1,94 (Rotterdam 2,08). De huishoudengrootte is voor 86% passend voor de grootte van de woning.

Tabel 10: Woningen naar aantal kamers

Aantal kamers 1-1-’97	1 en 2 kamers	3 kamers	4 kamers	> 5 kamers
De Esch (totaal 2.398)	331	1.374	474	219
De Esch	14%	57%	20%	9%
Deelgemeente	23%	41%	21%	15%
Rotterdam	22%	34%	27%	17%

Bron: COS

Kwaliteit

De technische kwaliteit van de woningen is over het algemeen redelijk. De Nieuwe Unie is wel van plan hier in de nabije toekomst meer aandacht aan te besteden. De particuliere verhuurders werken met cyclische onderhoudsplanningen en melden dat er geen sprake is van grote gebreken of achterstallig onderhoud.

Huurprijzen en (volkshuisvestings)doelgroepen

Voor de periode 2001-2002 is de grens van de subsidiale huur (kale huur plus een aantal servicekosten) voor 2-, 3- en 4-kamerwoningen gesteld op € 379, voor 5-kamerwoningen en woningen meer dan 5 kamers ligt de grens op € 458 en voor 55+ers op € 427. Bereikbaarheid is een term die uitdrukking geeft aan de zorg over de beschikbaarheid van voldoende woningen met een redelijke kwaliteit voor huishoudens met een inkomen op minimumniveau.

In De Esch zijn 1348 woningen bereikbaar.

De huurprijzen in De Esch lopen erg uiteen. De streefhuren van de woningen van De Nieuwe Unie liggen tussen circa 60% en 85% van de maximaal redelijke huur. De particuliere huurwoningen aan de Hoge Filterweg worden beheerd door Dynamis Vastgoedbeheer en die aan de Buitenbassinweg zijn in beheer bij Kamerbeek (voorheen Brink en Kooyman). Dit zijn dure huurwoningen, met huurprijzen vanaf € 454.

De wijk lijkt, gezien het grote aantal 3-kamerwoningen, vooral gebouwd voor kleine gezinnen. Op dit moment maken echter met name een- en tweepersoonshuishoudens gebruik van deze woningen. Andere doelgroepen waarvoor gebouwd is, zijn ouderen (een serviceflat en een 55+ flat) en jongeren en/of studenten.

1.6 Populariteit

Het woningbezit van de Nieuwe Unie heeft een normale mutatiegraad van ongeveer 8%. Gemiddeld vinden dus zo'n 110 nieuwe verhuringen per jaar plaats. In het jaar 2000 reageerden gemiddeld ongeveer 60 woningzoekenden op een advertentie, twee maal zo veel als een jaar eerder. Vanwege de algemene stijging van het aantal reacties op advertenties mag deze stijging niet worden toegerekend aan een toenemende populariteit, maar moet deze geheel worden toegerekend aan een oplopende druk op de woningmarkt. De reacties komen evenveel van starters als van doorstromers, in meerderheid van niet-urgenten, in meerderheid van 1- en 2-persoonshuishoudens en in meerderheid van huishoudens jonger dan 35 jaar. De meeste mensen die reageren, hebben een inkomen onder de huursubsidiegrenzen.

Ondanks de vele reacties wordt ook veel geweigerd. Woningen moeten gemiddeld 8x worden aangeboden (waar overigens ook de aanbiedingen tussen zitten aan mensen die helemaal niet komen kijken (circa 65% van de aanbiedingen). Het profiel van de huishoudens die de woning accepteren, wijkt maar in geringe mate af van dat van de mensen die reageren. Er is een kleine meerderheid van doorstromers, iets meer urgenten, iets meer 1- en 2-persoonshuishoudens, iets minder huishoudens jonger dan 35 jaar en minder huishoudens met een inkomen onder de huursubsidiegrens.

Op vrij veel adressen, 40% van de woningen van de Nieuwe Unie, staat een huishouden ingeschreven als woningzoekend. Hiervan is de helft min of meer actief blijkens het wel eens reageren op advertenties. Bij tweederde gaat het om een doorstromend huishouden, hetgeen betekent dat een vrij groot deel van de woningen (13%) op een termijn van 1 tot 3 jaar kan gaan muteren. Onbekend is hoeveel huishoudens op zoek zijn naar een koopwoning.

Bijzonder complex in dit verband zijn de filtergebouwen. De woningen, bestemd voor jongeren, zijn voor deze doelgroep minder goed in de markt komen te liggen. Oorzaken zijn waarschijnlijk te vinden in het medium waarlangs woningen te huur worden aangeboden en in de huurprijs. Jongeren maken minder gebruik van het aanbodmodel en zoeken vaker op de kamermarkt. De prijs van de woningen is op zichzelf concurrerend ten opzichte van de kamermarkt, maar doordat wordt geadverteerd met een all-in prijs (inclusief stookkosten) lijkt de huur ten opzichte van ander aanbod in de woonselectie Rijnmond relatief hoog. De populariteit van de sociale huurwoningen is over het algemeen vrij goed.

Stadswonen verhuurt met name woningen aan studenten. De complexen hebben binnen Rotterdam een populariteitsrangorde. Beginnende studenten zitten in de minst populaire woningen en kunnen vervolgens doorschuiven.

Hoe populair de complexen in De Esch zijn vergeleken met andere complexen in Rotterdam wordt op deze plaats nog aangevuld.

De particuliere huurwoningen in de torens aan de Buitenbassinweg zijn volgens de beheerder erg populair, waarschijnlijk vanwege het uitzicht. Van (mutatie)-leegstand is bijna geen sprake.

Er wordt echter langzamerhand een verschuiving gesignaleerd in de populariteit van De Esch. De wijk is ruim opgezet en groen, wordt gewaardeerd door de bewoners, maar ligt geïsoleerd van de rest van de stad. Dit is van invloed op de populariteit. Daarnaast zijn er binnen de wijk weinig mogelijkheden voor doorstroming naar een (eengezins)woning met tuin. Gezinnen met jonge kinderen trekken hierdoor sneller weg. De Esch is op dit moment een wijk waar mensen, door het open aanbodmodel, vrij makkelijk terechtkunnen. Voor de wijkopbouw is een hoge mutatiegraad niet bevorderlijk.

1.7 De woonomgeving

Groen / spelen

Een ‘groene corridor’ loopt door het centrum van de wijk. Aan de noordkant ligt het park “De Oude Plantage”, waarbij ook een roeivereniging is gevestigd. In het zuiden ligt het Natuurpark Polder De Esch. Deze polder maakt deel uit van de ecologische hoofdstructuur en heeft daardoor een meer dan regionale betekenis. Aan de zuid- en westkant grenst de wijk aan de Maas, waar door jongeren een strandje is gecreëerd. Hier maken veel bewoners gebruik van. Aan de oostkant bevinden zich sportvelden en volkstuincomplexen.

De Esch is, vergeleken met de overige wijken in de deelgemeente, redelijk voorzien van speelplekken, de kwaliteit verdient echter verbetering. Alleen in de Herman Bavinckbuurt is de relatie tussen het aantal kinderen en het aantal speelvoorzieningen slecht te noemen. De speelplaatsen aan de Lage Filterweg moeten herschikt en heringericht worden, zodat ze als functie duidelijker herkenbaar zijn. Voor de speelplaatsen bij de Filterpaden en de Hoge Filterweg geldt dat de afstemming op de doelgroep moet worden verbeterd¹⁶.

Er wordt in 2002 in opdracht van de deelgemeente een plan van aanpak gemaakt met daarin de prioritering van de aanpak, uitvoeringsplanning en kostenplaatje. In de Herman Bavinck buurt wordt alvast in 2002 een trapveldje gerealiseerd (bij de Dries van de Vlerkstraat.)

In de wijk is het zogenaamde stadsnatuurpark aanwezig: het Polderpark De Esch aan de Nesserdijk.

De Oude Plantage is een park met een schitterend uitzicht over de rivier en de binnenstad. Het park is zowel een schakel in de route langs de rivier als in een mogelijke route van het universiteitscomplex Woudestein naar de rivier. Tevens vormt de Oude Plantage een schakel in de groene ecologische zone van het Kralingse Bos naar de Polder de Esch. Er zijn plannen om de Oude Plantage op te knappen.

Polder De Esch is een bijzonder groengebied aan de oostkant van Rotterdam en is onderdeel van het landschap van de Nieuwe Maas. Het is buitendijks gebied. De hoofdwaterkering ligt ten noorden van het gebied wat het bijzondere kansen geeft voor natuurontwikkeling.

In februari 2000 is een ontwikkelingsschets Polder De Esch verschenen (i.o.v. St. Zuid-Hollands Landschap). Deze ontwikkeling van een totaalvisie voor de polder was gewenst na het vrijkomen van de boerderij Vlasbom. Het gebied is gedeeltelijk een van de laatste stukjes oorspronkelijk landschap in de stad. De natuurwaarde is hoog en vormt een stapsteen in de ecologische structuur. Het is een ruig en wild gebied en dient als thuisbasis van de stadsschaapskudde. Recreatie en educatie zijn functies die uitgenut kunnen worden.

Beheer

Op dit moment worden de filterhuisjes gerenoveerd door het OBR. De filterbakken, met uitzondering van de Hogefilterweg, zijn rijksmonument en hiervan ligt het beheer bij de deelgemeente. Het hek is ook verantwoordelijkheid van de deelgemeente en wordt in 2002 opgeknapt.

Met het verschuiven van de leeftijd van de wijk, verschuiven ook de aandachtspunten voor het beheer en dus de inspanningen die moeten worden geleverd. Beheerplannen voor de lange termijn moeten hier rekening mee houden.

In het Meerjarenplan Wegen 2000-2004 van Werf Kralingen-Crooswijk staat aangegeven dat in De Esch de volgende straten worden verbeterd: Herman Bavinckstraat en omgeving (straatvernieuwing in 2002); en de Watertorenweg (2003).

Op basis van technische kwaliteitscriteria van het stratenbeheersysteem zijn ook de volgende straten naar voren gekomen als straten van matige tot slechte kwaliteit (in volgorde van urgentie): Plantagelaan, Oude Plantagedreef en Rijnwaterstaat.

Klachten

Inwoners van Rotterdam die klachten hebben van fysieke aard over de buitenruimte kunnen de gratis Klachtentelefoon van Gemeentewerken Rotterdam bellen. Het aantal klachten dat via deze telefoonlijn wordt gemeld, groeit gestaag. Van 1998 naar 1999 nam het aantal klachten in de deelgemeente met 16% toe (Rotterdam +13%). In de Esch daalde het aantal klachten licht met 4%. Onderstaande tabel geeft een overzicht.

Tabel 11: Aantal klachten

Klachtentelefoon 1999	Wegen	Groen	Roteb	Overig
De Esch (absoluut, totaal 417)	167	48	158	44
De Esch	40%	12%	38%	11%
Deelgemeente (totaal 8.138)	40%	7%	38%	15%
Rotterdam (totaal 57.016)	37%	12%	37%	14%

Bron: Deelgemeente Kralingen Crooswijk

In De Esch wordt naar verhouding het meest geklaagd over beheer van wegen en over de Roteb. In vergelijking met de deelgemeente wordt er in De Esch meer geklaagd over het beheer van groen¹⁷.

Vervuiling

In de ogen van het Bewonersplatform is er sprake van een verslechtering als het gaat om vervuiling en het onderhouden van de openbare ruimte. Dit beeld werd bevestigd door de reacties tijdens de inloopmarkt. Verzakking van de straten in de Herman Bavinckbuurt veroorzaakt problemen met de riolering. De opzet van de gebouwen en de buitenruimte, gecombineerd met de hoge bewoningsconcentratie werkt vervuiling in de hand. Verder zijn er volgens gemeentewerken weinig problemen met het schoonhouden van De Esch¹⁸.

In 2002 wordt de omgeving van de Bavinckdriehoek opgehoogd en de riool wordt vernieuwd waardoor de problemen met het riool worden opgelost.

1.8 Ligging en infrastructuur

Ligging

De Esch ligt mooi langs de Maas. De opzet is ruim. De wijk ligt vrij geïsoleerd van de rest van de deelgemeente en is niet erg goed bereikbaar met de auto. De bereikbaarheid met het openbaar vervoer is redelijk. Het laatste jaar echter is dit verminderd door het verleggen van enkele busdiensten. De wijk heeft een fietsroute naar het centrum. Naar Capelle a/d IJssel is geen fietsroute, het fietspad houdt op waar de Honingerdijk ophoudt.

Parkeren

Van parkeerproblemen is nauwelijks sprake in De Esch. Alleen rond het winkelcentrum en rond de Autostrada is de parkeerdruk vaak hoog¹⁹.

Bereikbaarheid/ontsluiting/infrastructuur

De bereikbaarheid van De Esch is over de gehele linie (openbaar vervoer, auto en langzaam verkeer) matig tot slecht te noemen.

Wat betreft openbaar vervoer kent de wijk één tramlijn. Met de komst van de Tramplus zal deze lijn in De Esch echter verdwijnen en dus staat de verbinding met de stad op de helling.

Met de auto is het moeilijk om in en uit de wijk te komen. De wijk in kan op twee manieren, de wijk uit kan op één manier. Het gevolg is dat met name tijdens de spits het verkeer op de uitvalswegen in De Esch vast staat. Een deel van dit verkeer is sluipverkeer van en naar Rivium.

Naast bovenstaande bereikbaarheidsproblemen is de huidige entree van de wijk onduidelijk (het lijkt een achteringang) en is oriënteren lastig.

Doorgaande fietsroutes sluiten niet of slecht aan op de doorgaande fietsroutes in de stad en omgeving.

Het geplande transferium bij metrostation Kralingse Zoom ligt buiten de wijk maar heeft wel invloed op de verkeersdrukte in de omgeving van en toegangswegen tot de stad. De mate waarin dit gevolgen heeft voor de verkeersafwikkeling bij De Esch is nog niet bekend.

Verkeersveiligheid

In een groot deel van de straten zijn verkeersdrempels aangebracht. De doorgaande wegen vindt men onveilig, omdat er vrij hard wordt gereden. De dS+V heeft een verkeersstudie gedaan naar het auto-luw maken van de Nesserdijk. De bedoeling is dat deze een meer recreatief karakter krijgt.

De Esch wordt in de toekomst duurzaam veilig ingericht, wat betekent dat in de wijk een 30km-zone gaat gelden (behalve voor De Kralingse Zoom en het Toepad). Deze inrichting staat op zijn laatst gepland eind 2002.

1.9 Inkomen / opleiding / werkloosheid / uitkeringen

Inkomen

In 1996 was in De Esch het gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner € 10.618. Per huishouden was dat € 20.624²⁰. Het inkomensniveau in de wijk ligt iets hoger dan in de deelgemeente en in Rotterdam. Het gestandaardiseerd inkomen per huishouden ligt op 103,1% van het landelijk gemiddelde, dat wil zeggen dat De Esch een iets hogere levensstandaard kent dan het landelijk gemiddelde.

Tabel 12: Inkomen per inwoner en per huishouden

	De Esch		Deelgemeente		Rotterdam
	Inkomen	NL=100	Inkomen	NL=100	inkomen	NL=100
per inwoner	€ 10.618	101,8	€ 9.008	89,8	€ 8.894	89,6
per huishouden	€ 20.624	103,1	€ 18.855	92,3	€ 18.741	89,8

Bron: COS

In de periode 1994–1996 is het inkomen per huishouden in De Esch minder hard gestegen (2,1%) ten opzichte van de deelgemeente en Rotterdam (resp. 7,8% en 6,3%). In De Esch hebben 68 op de 100 inwoners een volledig jaarinkomen. Dat is hoger dan in de deelgemeente (62%) en in Rotterdam (64%).

De hoogte van het inkomen per huishouden laat grote verschillen zien:

Tabel 13: Hoogte inkomen per huishouden

		Percentage De Esch	Landelijk gemiddelde
Bruto gezinsinkomen	Beneden modaal	42%	34%
	Ongeveer modaal	19%	34%
	1,5 keer modaal	17%	18%
	2 keer modaal of hoger	21%	13%
Aantal inkomens per huishouden	Een	61%	52%
	Twee of meer	38%	48%

Bron: Woonkrant / Claritas

Opleiding en beroep

In De Esch wonen in verhouding relatief veel hoog opgeleide mensen. Mensen met een vrij beroep of een hogere functie zijn eveneens oververtegenwoordigd in relatie tot het gemiddelde van Nederland (zie tabel opleiding en beroep hoofdkostwinner).

Opvallend is wel dat in de periode 1995 – 1999 het aandeel middelbaar en hoger opgeleide bewoners in de potentiële beroepsbevolking van De Esch is afgenomen met 31,5%. Dit in tegenstelling tot de deelgemeente (+3,4%) en Rotterdam (+7%)²¹.

Tabel 14: opleiding en beroep hoofdkostwinner

		Percentage De Esch	Landelijk gemiddeld
Opleiding hoofdkostwinner	LO / LBO	25%	35%
	MAVO / MBO	25%	33%
	HAVO / VWO	7%	6%
	HBO / WO	41%	26%
Beroep/functie hoofdkostwinner	Vrij beroep	8%	4%
	Directeur / hogere employee	15%	11%
	Werkzaam in middenkader	18%	23%
	Andere functie	28%	32%
	Niet werkzaam	31%	30%

Bron: Woonkrant / Claritas

De Esch heeft een relatief hoog aandeel startende ondernemers van de potentiële beroepsbevolking:

Absoluut blijken de aantalen klein te zijn. In 1999 waren er 33 startende bedrijven in De Esch waarvan 24 in de zakelijke dienstverlening. In 2000 was het aantal starters 23²².

Werkloosheid

Op 1 januari 1999 waren in De Esch 333 personen ingeschreven als werkzoekende. Uitgaande van een potentiële beroepsbevolking van 15 – 64 jaar (1-1-1999: 3.406) is 10% van de wijkbevolking in De Esch ingeschreven als werkzoekende. Op 1 maart 2000 was het aantal werkzoekenden gedaald tot 284, een daling van 15%. Van deze 284 personen is 61% vrouw. De leeftijd van 38% van de ingeschreven werkzoekenden is onder 35 jaar. 35% is tussen 36 en 45 jaar oud. De inschrijfduur is minder dan een half jaar bij 27% van de ingeschreven werkzoekenden; tevens 27% heeft een inschrijfduur van vier jaar of langer.

Tabel 15: Aandeel niet-werkende werkzoekenden langer dan 1 jaar van de potentiële
beroepsbevolking

	1995	1996	1997	1998	1999
De Esch23
Deelgemeente Kralingen-Crooswijk	10,9%	10,2%	10,1%	8,1%	5,5%
Rotterdam	9,8%	9,4%	9,1%	7,5%	5,3%
Vier grote steden	8,9%	8,9%	8,5%	7,4%	6,3%

Bron: Sociaal-Economisch buurtbarometer, COS, 2001

Het opleidingsniveau van de werkzoekenden is relatief laag: 21% heeft een opleiding lager dan Lbo en 37% heeft Lbo of Mavo; 18% van de werkzoekenden heeft Hbo of Universiteit. Van de werkzoekenden heeft 57% een Nederlandse etniciteit. Van de allochtone werkzoekenden is 12% Surinaams, 5% Turks en 5% Noord Mediterraans. Het arbeidsbureau hanteert een fase-indeling, de hoogste fase is fase 4, dat is moeilijk bemiddelbaar. Van het totaal aantal werkzoekenden in De Esch zit 38% in fase 4 en is 4% niet bemiddelbaar²⁴.

Uitkeringen

Anno 2001 ontvangen 352 mensen in De Esch een bijstandsuitkering²⁵. Dat is 7,6% van de buurtbevolking. Van deze mensen hebben 300 personen de uitkering al langer dan 1 jaar (85% van de groep). Bijna tweederde van de cliënten zijn vrouw.

Tabel 16: Indeling bijstandsuitkering naar leeftijd en geslacht

	man	vrouw	totaal
18-23 jaar	3	5	8
23-35 jaar	33	60	93
35-45 jaar	33	69	102
45-60 jaar	31	69	100
60-65 jaar	18	9	27
> 65 jaar	7	15	22
Totaal	125	227	352

Bron: Deelgemeente Kralingen Crooswijk

Uit de indeling naar nationaliteit blijkt dat het grootste deel van de cliënten de Nederlandse nationaliteit heeft.

De indeling naar gezinssamenstelling laat zien dat de meeste ontvangers van een uitkering ongehuwd of gescheiden zijn en geen kinderen hebben.

Tabel 17: Indeling bijstandsuitkering naar nationaliteit

	totaal
Marokkaanse	7
Surinaamse	1
Turkse	6
Nederlandse	309
Overige	24
Onbekend	5
Totaal	352

Bron: Deelgemeente Kralingen Crooswijk

Tabel 18: Indeling bijstandsuitkering naar gezinssamenstelling

	Aantal kinderen
	0	1	2	3	4	5	7	totaal
gehuwd	24	10	7	3	3			47
gehuwd verlaten	5	3	5	4	4		2	23
ongehuwd	96	27	18	6	1	2		150
weduw	8							8
gescheiden	70	25	12	12	4	1		124
Totaal	203	65	42	25	12	3	2	352

Bron: Deelgemeente Kralingen Crooswijk

1.10 Bedrijvigheid en werkgelegenheid

In De Esch waren op 1 januari 2000 298 bedrijven gevestigd waar 713 mensen werkzaam waren.

De onderverdeling naar sectoren was per 1 januari 2000:

Tabel 19: Bedrijven De Esch verdeeld naar sectoren, peildatum 1 januari 2000

	Industrie en bouw	Groot-handel	Detail-handel	Zakelijke dienst-verlening	Verzorgende diensten	Overige branches	totaal
aantal bedrijven	14	29	37	119	25	29	298
aantal werkzame personen	22	37	245	211	27	123	713

Bron: Kamer van Koophandel Rotterdam, verwerking COS 2001

De meeste bedrijvigheid in De Esch vindt plaats in het (oostelijke) buitengebied. Aan het Toepad zit de Van Gent kazerne, Waterbedrijf Europoort en de Autostrada. Aan de Schaardijk bevindt zich een bedrijventerrein.

Autostrada

De Autostrada is een concentratie van autoshowrooms, die optimaal gebruik maken van de zichtlocatie langs de snelweg. Verwacht wordt dat de Autostrada zal groeien door de vestiging/uitbreiding van autodealers en overige autogerelateerde bedrijvigheid. De ondernemers willen in ieder geval een uitbreiding van de Autostrada realiseren. Een gebrek aan parkeergelegenheid wordt gezien als een belemmering voor de verdere ontwikkeling.

Bedrijventerrein Schaardijk

Het bedrijventerrein aan de Schaardijk is de enige locatie (in heel Kralingen-Crooswijk) waar zwaardere bedrijvigheid (bedrijvigheid met grotere consequenties voor het milieu) is toegestaan. Hier is een variëteit aan bedrijven gevestigd, zoals op- en overslagbedrijven en productiebedrijven. Enkele panden staan nog leeg, een mogelijke oorzaak hiervoor is de ligging en de onbekendheid. Het terrein is in ontwikkeling. Recentelijk hebben twee bedrijven zich gevestigd:

• Alfatron (scheepsnavigatie, elektronica, parkeren van auto's voor binnenvaart)

• Bunkerponton (diesel tanken voor binnenvaart)

Voor het Rademakerplein bestaan plannen voor een kantoorlocatie met parkeervoorzieningen. Deze plannen bevinden zich in de initiatieffase. Een sloopvergunning voor het kerkje is reeds verleend. Het plan past binnen het bestemmingsplan en zal waarschijnlijk worden uitgevoerd door de betrokken ontwikkelaar.

De deelgemeente streeft naar een verdere ontwikkeling van het bedrijfsterrein. Waarbij wordt getracht hinderlijke bedrijvigheid zoveel mogelijk te weren.

Het bedrijventerrein ligt buitendijks waardoor de bedrijven overlast ondervinden bij hoog water.

Winkelcentrum De Esch

In De Esch bevindt zich het winkelcentrum De Esch, dat getypeerd kan worden als buurtwinkelcentrum voor de dagelijks benodigde artikelen en diensten. Het centrum omvat een supermarkt, een slager, een bloemenzaak, een tabak- en tijdschriftenzaak, een slijterij, een kapper, een afhaalchinees en een apotheek. In de wijk is een winkeliersvereniging DWL/De Esch aanwezig.

Het winkelcentrum ligt aan de rand van de wijk en is te voet, per fiets en per auto goed te bereiken. Door de ligging aan de rand is de afstand tot de andere randen van de wijk wel vrij groot. Er is een wezenlijk parkeerprobleem en de uitstraling van het centrum is slecht; “een anonieme, ‘stenige’ blokkendoos”. Daarnaast wordt de omgeving van het centrum ontsierd door tijdelijk opslag van containers e.d. ten behoeve van de winkelbevoorrading.

Het winkelcentrum is onderwerp van de studie naar de ruimtelijke economische structuur van de deelgemeente. Uit deze studie blijkt dat als het winkelcentrum op dit moment zou worden ontwikkeld er onvoldoende draagvlak bestaat voor het voortbestaan²⁶. Maar omdat het een goedlopende supermarkt in een bestaande wijk betreft, achten de onderzoekers handhaving van de supermarkt haalbaar. Voorwaarden daarvoor zijn uitbreiding van het winkeloppervlak van de supermarkt, verbetering van de uitstraling van het centrum en verruiming van het aantal parkeerplaatsen.

In het voorjaar van 2002 wordt het winkelcentrum verbouwd. De supermarkt wordt aanzienlijk uitgebreid en zal ongeveer de helft van de huidige vloeroppervlakte van het winkelcentrum in beslag nemen. Bij de verbouwing worden voorzieningen getroffen voor het laden en lossen en tijdelijke opslag. Daarnaast zal de uitstraling van het centrum verbeterd worden.

2. EXTERNE FACTOREN EN ONTWIKKELINGEN

Vanuit verschillende invalshoeken gezien vervult De Esch een rol in het grotere geheel van stad of regio.

2.1 Volkshuisvesting / Woonstadbeleid / vijfde nota ruimtelijke ordening

Het stedelijk Woonstadbeleid van de gemeente Rotterdam stelt dat er meer kwaliteit en verscheidenheid moet komen in de bestaande woonmilieus, met meer evenwicht tussen het woningaanbod voor de lagere inkomens enerzijds en voor de midden- en hogere inkomens anderzijds. Bijzondere nieuwe woonmilieus moeten er toe leiden dat Rotterdam een aantrekkelijke woonplaats blijft, ook voor mensen van buiten de stad. De Esch voldoet aan de uitgangspunten van het Woonstadbeleid als het gaat om het bieden van kwaliteit en verscheidenheid. Opvallend is wel dat de middeninkomens relatief ondervertegenwoordigd zijn in De Esch.

Zowel de gemeente Rotterdam als het Rijk streven ernaar om binnen de contouren van de bestaande stad meer woningen te realiseren in woonmilieus die voldoen aan de vraag van de (toekomstige) bewoners.

Het deelgemeentelijke volkshuisvestingsplan dat in 1996 is vastgesteld wijst op het feit dat De Esch in vergelijking met andere wijken relatief weinig bereikbare woningen biedt. In het geldende volkshuisvestingsplan heeft de deelgemeente bepaald dat het aandeel bereikbare woningen op peil moet worden gehouden. De deelgemeente is echter van plan om in 2002 het volkshuisvestingsplan te herijken.

Woningbehoefte

Om de toekomstige woningmarkt in kaart te brengen rekent het Ministerie van VROM in Woonverkenningen 2030 (Ministerie van VROM, 1997) met diverse scenario’s. Ten aanzien van de woningvraag komt men daarbij vooral uit op een groeiende vraag naar kwaliteit van de woningen. Dit wordt ondersteund door zowel het recente landelijke woningbehoeftenonderzoek als de Nota Wonen (Ministerie van VROM, 2000). Uit beide studies blijkt een sterke behoefte aan meer woontechnische kwaliteit (met name grotere woonoppervlakte, meer voorzieningen en meer keuzemogelijkheden voor de consument). Tegelijkertijd wordt, gerelateerd aan de economische groei, in de steden een afname verwacht van de oorspronkelijke doelgroep van het volkshuisvestingsbeleid. In Rotterdam hebben de gemeente en de corporaties echter (nog) geen afname van de doelgroep geconstateerd.

De vraag naar een koopwoning groeit. Uit woningbehoefte peilingen blijkt dat landelijk 54% van de verhuisgeneigde bevolking een koopwoning wil, in Rotterdam is dat 44% en in de deelgemeente Kralingen-Crooswijk 46%²⁷. In de deelgemeente en in Rotterdam als geheel wil 20% van de huurders hun woning kopen.

Regionale woningmarkt

De stadsregio Rotterdam wordt meer en meer één woningmarkt. Daardoor zijn huishoudens met lage inkomens minder vanzelfsprekend op de stadswijken aangewezen. Zij kunnen makkelijker terecht in de omliggende gemeenten en ook wordt de druk van deze groep op de ‘buitenwijken’ groter dan nu het geval is.

Maatschappelijke trends

Op het gebied van wonen zijn de volgende algemene trends te signaleren: Toenemende vergrijzing, langer zelfstandig wonen van ouderen en allochtone ouderen als nieuwe doelgroep. Ook is sprake van een verandering in koopgedrag en een veranderde vrijetijdsbesteding.

2.2 Marktontwikkelingen

Algemeen

De laatste jaren zijn de prijzen in de onroerend goedmarkt relatief sterk gestegen. Enige jaren terug werd er nog op grote schaal gebouwd in het marktsegment van € 90.000 tot € 115.000. De markt anno 2001 zit daar ruim boven.

Op locaties in de binnenstad van Rotterdam en in delen van de deelgemeente zoals Kralingen Oost wordt een beduidend hogere prijs betaald dan voor vergelijkbare woningen in bijvoorbeeld stadsvernieuwingsgebieden. Ook De Esch is een wijk waar de prijzen relatief hoog zijn. In geheel Rotterdam is een tendens zichtbaar van sterk stijgende prijzen per vierkante meter.

Soms is de grondexploitatie bepalend voor het prijssegment waarin wordt gebouwd. Een negatieve grondexploitatie kan in enkele gevallen worden gecompenseerd met de bouw van duurdere woningen. Bijgevolg kan een hogere grondprijs worden gerealiseerd. Deze werkwijze kan worden toegepast bij gemeentelijke grondexploitaties, maar ook bij particuliere exploitaties.

Marktpositie van De Esch

De landelijke stijging van de prijzen in de onroerend goedmarkt is zeker van toepassing in De Esch. De wijk ligt aan de rivier en is groen, ruim opgezet, dichtbij uitvalswegen en beschikt over voldoende voorzieningen. Door de aanwezigheid van deze elementen is De Esch een wijk met een hoge marktpotentie voor de onroerend goedmarkt.

2.3 (Deel)gemeentelijke plannen

In het Werkplan 2000 Kralingen-Crooswijk van Dienst Stedebouw en Volkshuisvesting van gemeente Rotterdam is een aantal locaties in De Esch genoemd waarvoor plannen zijn of worden ontwikkeld.

• Bouwplan Oude Plantage (horecapaviljoen)

• Bouwplan Sulfaatkelder (in het kader van de Maasoevervisie)

• Opwaarderen/herinrichten Oude Plantage (parkeerplaats)

• Inrichtingsplan Nesserdijk (eerste fase is in uitvoering)

• Studie derde brug over Maas

• Maasoevers/Entree van de stad

• Hal 4, uitbreiding en kwaliteitsverbetering, deel herinrichting

• Structuurvisie, bouwontwikkeling kazerne (uitbreiden)

• Kantoren Schaardijk

Ontwikkelingsvisie Kralingen-Crooswijk

In de Ontwikkelingsvisie Kralingen-Crooswijk worden ten aanzien van De Esch op een aantal terreinen beleidskeuzes gemaakt²⁸.

Ten aanzien van woonomgeving:

Men streeft naar een kwaliteitsverbetering van de polder De Esch en de Oude Plantage door een betere kwalitatief hoogwaardige inrichting, een verbetering van de bereikbaarheid en het opheffen of verminderen van fysieke barrières.

Langs de rivieroever wordt gewerkt aan de continuïteit voor het langzaam verkeer en aan de kwaliteit van de inrichting. De ‘groene corridor’ in noord-zuidrichting gaat de polder De Esch en de Oude Plantage verbinden met het Kralingse Bos en het Rottewiggebied.

Ten aanzien van verkeer en vervoer:

De verkeersdrukte tijdens de spits op de Nesserdijk wordt als ongewenst beschouwd en de bereikbaarheid van de oever van de Nieuwe Maas dient te worden verbeterd. Ook de fietsroutes langs de oever en richting Capelle moeten worden verbeterd en de samenhang tussen het DWL-Toepad en Capelle-Rivium.

Het OV-knooppunt Kralingse Zoom wordt gereconstrueerd, waardoor de bereikbaarheid van De Esch met het openbaar vervoer verbetert.

Om de bereikbaarheid van het bedrijfsterrein Schaardijk, de verkeerssituatie en het woon- en leefklimaat te verbeteren worden het Toepad, de Kralingse Zoom en de kortsluiting met Rivium aangepakt. Hierdoor wordt een verkeersluwe Nesserdijk realiseerbaar. Door langzaam-verkeerverbindingen veiliger in te richten en te verbeteren, vermindert de barrièrewerking van de A. van Rijckevorselweg en ligt het DWL-gebied minder geïsoleerd.

Ten aanzien van economie, werkgelegenheid of bedrijvigheid:

De deelgemeente streeft naar handhaving/versterking van de horecaconcentratie bij de Oude Plantage met de haven bij de Watertoren DWL en de oevers van de Nieuwe Maas.

Daarnaast moet de samenhang tussen het DWL-Toepad en Capelle-Rivium worden verbeterd en moet een verbetering van het Toepad, Kralingse Zoom en de kortsluiting met Rivium leiden tot een betere bereikbaarheid van het bedrijfsterrein Schaardijk.

2.4 Stedelijke Studies

Het ontwerp structuurplan voor de gemeente Rotterdam, “Ruimtelijke Plan Rotterdam 2010”²⁹ identificeert een aantal projecten die voor de stad van betekenis kunnen zijn. Twee van deze projecten zijn van grote invloed op de De Esch. Beide zijn onderwerp van stedelijke studies waarover in 2002 de bestuurlijke besluitvorming wordt verwacht. Het betreft de studie naar een mogelijke Derde Stadsbrug tussen de deelgemeenten Kralingen-Crooswijk en Feijenoord en de Entree van de stad/Maasoevers.

Beide studies bevinden zich in een pril stadium. Als deze studies worden vertaald in concrete plannen heeft dit voor De Esch en haar omgeving vergaande gevolgen. In de wijkvisie wordt hier rekening mee gehouden. Bij het maken van de analyse is gekeken naar de kansen en de bedreigingen voor de wijk bij uitvoering van beide studies, om in de visie hieromtrent randvoorwaarden te kunnen formuleren.

In het kort is de inhoud van de studies:

Derde stadsbrug

Een nieuwe oeververbinding tussen de deelgemeente Kralingen-Crooswijk en Feijenoord. De brug zal waarschijnlijk worden aangesloten op de Kralingse Zoom. In ieder geval zullen een fietspad en het tracé van de tram plus over de brug lopen. Daarnaast is het waarschijnlijk dat ook auto’s over de brug gaan rijden. In de studie worden verschillende varianten onderzocht. Bovendien worden bebouwingsstudies gedaan om te onderzoeken welke bebouwing bij de aanlandingen van de brug kan worden gerealiseerd om de kosten van de brug (mede) te dragen.

Entree van de stad/Maasoevers

Er wordt onderzocht of het mogelijk is om de entree van de stad via de Abram van Rijckevorselweg anders vorm te geven. Centrale vraag is of het mogelijk is om de weg te overkluizen waardoor de barrièrewerking van de weg wordt beperkt en mogelijkheden ontstaan voor uitbreiding van de Erasmus Universiteit.

3. ANALYSE

De gegevens van de inventarisatie zijn tijdens verschillende workshopbijeenkomsten door de projectgroep beoordeeld en bestempeld als sterk of zwak. Vervolgens is op basis van een confrontatie met externe factoren aangegeven welke kansen en bedreigingen er voor De Esch bestaan. Dit is per thema benoemd en in bijlage 2 zijn de uitkomsten van deze SWOT-analyse opgenomen.

De uitkomst van de analyse is op 22 november 2001 tijdens een inloopmarkt in winkelcentrum De Esch aan de bewoners en andere belanghebbenden in de wijk gepresenteerd. Uit de vele reacties blijkt dat de analyse breed wordt gedragen. Naar aanleiding van de vele reacties zijn in de analyse speerpunten benoemd waarop de wijkvisie antwoord moet geven.

3.1 Samenleven in De Esch

De bevolking van De Esch is op wijkniveau gedifferentieerd. Binnen de wijk bestaan echter concentraties van mensen met een zwakke sociaal-economische positie.

Het aanbod van appartementen in combinatie met de ligging dichtbij stad en bij de snelweg maakt de wijk aantrekkelijk voor mensen die weinig binding hebben met de wijk. Welgestelde gezinnen met kinderen verlaten de wijk.

De leefbaarheid van de wijk wordt aangetast door vervuiling, (buren)overlast en overlast van jongeren in de woonomgeving. De wijk is relatief veilig en de verkeersveiligheid is een grotere bron van zorg voor bewoners dan de criminaliteit en de sociale veiligheid. Wel zijn er enge plekken en maken bewoners zich zorgen over overlast van daklozen en verslaafden en over vandalisme.

De speerpunten voor de wijkvisie:

• Differentiatie op een kleiner schaalniveau dan de wijk;

• Vergroten van de binding van bewoners met de wijk;

• Voorkomen van overlast en het vergroten van de (gevoelens van) veiligheid.

3.2 De voorzieningen

De Esch heeft een goed voorzieningenniveau. Gezien de grootte van de wijk is het aanbod van voorzieningen zelfs aan de ruime kant, waardoor het draagvlak in gevaar komt. Bij de huidige maatstaven heeft een wijk van nog geen 5.000 bewoners onvoldoende economisch draagvlak om een supermarkt en laat staan een winkelcentrum te kunnen exploiteren.

Bewoners ondersteunen de constatering van de analyse dat het behoud van het winkelcentrum, het gezondheidscentrum, de scholen en het wijkcentrum van groot belang zijn voor de wijk. Een gebrek aan (voldoende) kinder- en naschoolse opvang in de wijk De Esch zelf ziet men als een gemis.

Het speerpunt voor de wijkvisie:

• Realiseren/behouden van een aanbod aan voorzieningen afgestemd op de vraag van de bewoners van de wijk.

3.3. Woningvoorraad

De differentiatie binnen de woningvoorraad op wijkniveau alsmede de bijzondere ligging en de ruime groene woonomgeving zijn kwaliteiten van De Esch. Ondanks de differentiatie in prijs en kwaliteit zijn er weinig koopwoningen in de wijk. Daar komt bij dat de grootte en het type van de woningen niet aansluiten op de wensen van bewoners die binnen de wijk wooncarrière willen maken. Er is een gebrek aan grondgebonden woningen.

De speerpunten voor de wijkvisie:

• Bevorderen van stedelijk wonen in een groene omgeving aan het water;

• Creëren van mogelijkheden voor wooncarrière;

• Vergroten van de binding met de wijk;

• Doorbreken van concentraties van bereikbare woningen;

• Vergroten van draagvlak voor voorzieningen.

3.4 Woonomgeving en natuur

De woonomgeving in De Esch is in het algemeen van een hoge kwaliteit – ruim en helder van opzet met veel monumentale elementen en veel groen. Deze kwaliteiten vergen veel van het beheer en dat laat soms te wensen over in de ervaring van de bewoners. Hoewel de hoofdstructuren duidelijk zijn, is de impact van straatmeubilair, verkeersborden, vuilcontainers en de overgang van openbaar en privé gebied zodanig dat de woonomgeving er rommelig uit ziet. De ruime parkeermogelijkheden in het openbaar gebied op maaiveldniveau dragen bij aan dit rommelige beeld.

Ondanks de heldere structuren binnen de wijk zijn de entreeën tot de wijk onduidelijk. Zij zijn eerder “achterdeur” dan hoofdentree.

In De Esch zijn grote delen van de wijk in gebruik voor functies die niet openbaar zijn. En delen van de wijk die wel openbaar toegankelijk zijn, zoals de Oude Plantage en het natuurgebied Polder De Esch, hebben geen optimale relatie met de wijk.

De speerpunten voor de wijkvisie:

• Verbeteren van de entreeën van de wijk;

• Verbeteren van de relatie tussen de wijk, de Oude Plantage en Polder De Esch;

• Intensiveren van het gebruik en beter toegankelijk maken van niet openbare voorzieningen zoals sportvelden;

• Verbeteren van de kwaliteit van het straatbeeld;

• Verbeteren van de relatie met de rivier;

• Waarborgen van de groene kwaliteit.

3.5 Infrastructuur

De Esch is geen doorgangsgebied maar bestemmingsgebied. De huidige ontsluiting van de wijk voor autoverkeer is niet optimaal en bewoners ervaren dit als problematisch. Sluipverkeer en de vrachtauto’s van de zandoverslag alsmede de moeilijk oversteekbare Abram van Rijckevorselweg dragen bij aan het gevoel dat de verkeersveiligheid in de wijk te wensen overlaat.

In de fietsroutes ontbreken belangrijke schakels waardoor zij niet optimaal functioneren. De tramverbinding met de stad is een belangrijke voorziening maar verder is de wijk door het openbaar vervoer slecht ontsloten. Zo ontbreekt een verbinding met het metrostation Kralingse Zoom en met de werkgelegenheidslocaties in de omgeving.

De speerpunten voor de wijkvisie:

• Verbeteren van de ontsluiting van de wijk voor auto, fiets en openbaar vervoer;

• Verbeteren van de verkeersveiligheid in de wijk.

3.6 Economie en werkgelegenheid

De Esch is niet alleen een woonwijk, maar ook een wijk waar wordt gewerkt. De Autostrada is een samenbundeling van autogerelateerde bedrijven, heeft een regionale functie en biedt werk aan circa 250 werknemers. De ondernemers hebben behoefte aan uitbreiding van de Autostrada, maar ondervinden tegelijkertijd een gebrek aan parkeergelegenheid.

Het bedrijventerrein Schaardijk biedt ruimte aan watergerelateerde bedrijven en bedrijven met milieucategorie vier.

Het winkelcentrum is economisch gezien belangrijk voor de wijk.

Dankzij de ligging van de wijk zijn vele werkgelegenheidslocaties vanuit De Esch gemakkelijk te bereiken. De wijk zelf biedt ruimte aan relatief veel startende ondernemers.

In De Esch wonen relatief veel mensen zonder een economische binding met de wijk en zijn relatief veel bewoners werkloos en/of afhankelijk van een uitkering.

De speerpunten voor de wijkvisie:

• Faciliteren van de Autostrada;

• Benutten van de potenties van het bedrijventerrein Schaardijk;

• Faciliteren van startende ondernemers;

• Vergroten van het potentiële draagvlak voor het winkelcentrum;

• Het verminderen van het aantal bewoners dat werkloos is of afhankelijk van een uitkering.

3.7 Stedelijke studies

In het kader van het Ruimtelijk Plan Rotterdam 2010 is De Esch het onderwerp van twee stedelijke studies:

• Derde stadsbrug;

• Entree van de stad en Maasoevers.

Uit de analyse en de inloopmarkt blijkt dat de impact van deze studies op De Esch en de reactie van de bewoners op de twee studies verschillend zijn.

Indien het plan voor een derde stadsbrug doorgang vindt, biedt de aanleg van de brug een aantal bedreigingen voor De Esch. Bijvoorbeeld overlast van verkeer, een barrièrewerking tussen delen van de wijk, het verlies aan uitzicht voor woningen naast de nieuwe brug. Er zijn echter ook kansen zoals het verbeteren van de aansluiting op het openbaar vervoer en het verbeteren van de bereikbaarheid van Zuid op de fiets. Bewoners zien vooral de bedreigingen en zijn in het algemeen tegen de aanleg van de brug. Een deel van de bewoners kan zich wel vinden in een brug voor tram, fiets en voetgangers.

In de wijkvisie worden een aantal voorwaarden geformuleerd voor het geval de derde stadsbrug er komt.

De overkluizing van de Abram van Rijckevorselweg in het kader van de entree van de stad ervaart men in het algemeen als een kans voor De Esch om de ontsluiting van de wijk te verbeteren. Hierdoor kan ook de bereikbaarheid en dus het draagvlak van de voorzieningen in de wijk worden vergroot. In de wijkvisie worden een aantal voorwaarden geformuleerd voor het geval de overkluizing van de weg doorgang vindt.

3.8 Van analyse naar visie

De analyse vormt de basis voor het formuleren van ambities. Deze ambities zijn vervolgens weer de basis voor de verdere uitwerking en invulling van de wijkvisie. In het volgende hoofdstuk worden de ambities uiteen gezet.

4. DE AMBITIES VAN DE WIJKVISIE

De Esch bevindt zich op een keerpunt in haar geschiedenis. Het nieuwe is er inmiddels van af. Als eerste naoorlogse Rotterdamse wijk met een aanbod aan wat duurdere en luxe woningen in een aantrekkelijke woonomgeving dichtbij het centrum van de stad, had De Esch een voorsprong op de concurrentie. Inmiddels is het beleid in Rotterdam zodanig veranderd dat ook in wijken dichterbij het centrum en in wijken zoals Prinsenland een aanbod van kwalitatief goede woningen in aantrekkelijke woonmilieus is en wordt gerealiseerd.

De bewoners van De Esch waarderen het dorpse karakter blijkt uit de analyse en de reacties op de inloopmarkt, en willen het “dorpse” behouden. Zij zien het aanbod aan voorzieningen eerder als (kwalitatief) onvoldoende dan als overvloedig aanwezig. Toch blijkt uit de analyse dat het economische draagvlak van de wijk op zichzelf niet toereikend is om het huidige winkelcentrum (op termijn) overeind te houden. Voor andere voorzieningen blijkt de vraag niet te voldoen aan de prognoses. Hier zit de kern van het dilemma voor De Esch:

Als het aantal inwoners van de wijk gelijk blijft zullen voorzieningen onvermijdelijk verdwijnen als gevolg van economische en maatschappelijke ontwikkelingen zoals schaalvergroting. Een toename van het aantal inwoners brengt echter het gewaardeerde “dorpse” karakter in gevaar.

In de wijkvisie worden keuzen gemaakt die de positie van De Esch als aantrekkelijke en geliefde woonwijk voor de huidige en de toekomstige bewoners moeten waarborgen. Daarbij gaat het om een integrale benadering waarbij de sociale, economische en fysieke componenten in samenhang worden behandeld.

4.1 Voorzieningen: voorwaarde voor leefbaarheid en kwaliteit van de wijk

De voorzieningen zoals het winkelcentrum, het gezondheidscentrum en het wijkcentrum zijn van essentieel belang voor de leefbaarheid en de kwaliteit van De Esch. Daarom is de kernambitie van de wijkvisie:

Ambitie: Het behouden en waar nodig realiseren van een aanbod aan voorzieningen afgestemd op de vraag van de bewoners van de wijk.

Het behouden en waar nodig realiseren van een aanbod van voorzieningen afgestemd op de vraag uit de wijk is essentieel voor de kwaliteit en de attractiviteit van de woonmilieus in de wijk. Als strategie wordt gedacht aan een driesporen beleid:

1. Het verbeteren van de toegankelijkheid van de voorzieningen in De Esch voor bewoners uit Struisenburg en de medewerkers en studenten van de Erasmus Universiteit;

2. Het bundelen van voorzieningen en het samen met de aanbieders zoeken naar een optimalisering van het aanbod en het gebruik;

3. Het vergroten van het aantal inwoners door middel van het toevoegen van woningen.

Ad 1. Het verbeteren van de toegankelijkheid van de voorzieningen in De Esch voor bewoners uit Struisenburg en de medewerkers en studenten van de Erasmus Universiteit

De Abram van Rijckevorselweg vormt een barrière tussen De Esch en haar omgeving. Door de ontsluiting van de wijk op de omgeving te verbeteren, kan de toegankelijkheid van de voorzieningen in De Esch voor potentiële klanten uit Struisenburg en het Erasmus Universiteit verbeteren. Dit in combinatie met het profileren van het aanbod van de voorzieningen in De Esch kan het draagvlak voor de voorzieningen vergroten (zie verder onder 4.4 en 4.8)

Ad 2. Het bundelen van voorzieningen en het samen met de aanbieders zoeken naar een optimalisering van het aanbod en het gebruik.

Het winkelcentrum is essentieel voor de (wijk)binding en voor de attractiviteit van de wijk. Behoud van het winkelcentrum is dan ook een kerndoel van de wijkvisie. Om dit doel te bereiken, is het van belang dat de ondernemers het aanbod

afstemmen op de vraag van de bewoners.

De aantrekkingskracht van het winkelcentrum kan worden vergroot door het wijkcentrum en het gezondheidscentrum met het winkelcentrum te bundelen en beter vorm te geven. Momenteel staan wijk- en winkelcentrum met de ruggen naar elkaar toe. Daarbij kan het toevoegen van horeca (betaalbaar restaurant, overdag café voor ouderen) als bindend element en als trekker dienen voor zowel winkel- als wijkcentrum. De bereikbaarheid van de bundeling van voorzieningen met de auto, de fiets en te voet vanuit alle delen van de wijk is essentieel voor het draagvlak. Daarnaast moet in de directe omgeving van het winkelcentrum voldoende parkeergelegenheid beschikbaar zijn.

Ook op andere gebieden kan een bundeling van krachten tot optimalisering van aanbod en gebruik leiden. Gedacht kan worden aan het in samenwerking met de twee basisscholen in de wijk onderzoeken van de mogelijkheden om een bundeling van voorzieningen en kinder- en naschoolse opvang te realiseren waardoor de scholen meer het karakter van een “brede” school krijgen.

Hetzelfde geldt voor het stimuleren van de samenwerking tussen sportverenigingen in de wijk en het wijkcentrum en de scholen.

Ad 3. Het vergroten van het aantal inwoners door middel van het
toevoegen van woningen

Een uitbreiding van het aantal woningen in de wijk wordt noodzakelijk geacht om het draagvlak voor voorzieningen te vergroten.

In principe wordt de ruimte voor uitbreiding gezocht aangrenzend aan de bestaande bebouwing en niet in verdichting. Een uitzondering kan zijn daar waar dubbel ruimtegebruik (bijvoorbeeld het bebouwen van parkeervlakken) tot een kwaliteitsimpuls binnen de bestaande bebouwing leidt. Op basis van eerder verrichte studies komen slechts twee locaties hiervoor in aanmerking, de sulfaatkelder en omgeving en het winkelcentrum.

Woningen voor wie?

De Esch is aantrekkelijk voor meerdere doelgroepen. Door de ligging en de aanwezige woningtypes blijkt De Esch met name aantrekkelijk te zijn voor de groepen³⁰:

• dynamische individualisten;

• ontdekkers;

• buurtgerichten.

Deze groepen zijn in relatie tot het gemiddelde van Rotterdam oververtegenwoordigd in De Esch. Groepen als de modale en welgestelde senioren en de welgestelde gezinnen zijn daarentegen relatief ondervertegenwoordigd.

Vanuit de behoefte de sociale structuren en de betrokkenheid van de bewoners bij de wijk te versterken gaat de voorkeur uit naar bewoners met binding met de wijk. Kijkend naar de doelgroepen die een binding hebben met hun omgeving zouden de groepen buurtgerichten, modale senioren en welgestelde gezinnen en in mindere mate de welgestelde senioren de voorkeur verdienen.

De woonwensen van deze groepen zijn bepalend voor hun keuze van woonmilieu. De groep welgestelde gezinnen is vooral op zoek naar een grondgebonden eengezinswoning. Deze woningen zijn nauwelijks aanwezig in De Esch. Het grondbeslag van dergelijke woningen bij toevoegingen is zodanig dat relatief weinig woningen kunnen worden gerealiseerd. Het kiezen voor het realiseren van grondgebonden woningen is dan ook in strijd met de doelstelling om het draagvlak voor voorzieningen significant te vergroten. De conclusie is dat De Esch voor de welgestelde gezinnen onvoldoende perspectief biedt. Dit heeft wel gevolgen voor het voortbestaan van sommige voorzieningen waaronder, op termijn, het aanbod van de basisscholen.

Wel sluiten de kenmerken van (delen van) De Esch aan op de doelgroepen dynamische individualisten, modale en welgestelde senioren. Bij de uitbreiding van de woningvoorraad wordt het aanbod dan ook gericht op de doelgroepen welgestelde en modale senioren en dynamische individualisten. De binding van de dynamisch individualisten met de wijk is gering,maar gezien de ligging en de karakteristieken van de wijk is De Esch uitermate geschikt voor deze groep.

Dit betekent dat de doelstelling om groepen met meer wijkbinding te bereiken slechts gedeeltelijk kan worden gerealiseerd. Er is een spanning tussen benodigd draagvlak voor de voorzieningen en de gewenste wijkbinding.

De woningen voor de modale senioren moeten vooral worden gerealiseerd in de nabijheid van de concentratie van voorzieningen rondom het winkelcentrum. Modernisering van de sportvelden aan weerzijde van de Kralingse Zoom moet intensivering van het gebruik mogelijk maken waardoor ruimte kan ontstaan voor woningbouw. Op deze locatie kunnen woningen voor de groepen dynamische individualisten en welgestelde senioren worden gerealiseerd. Belangrijk hierbij is dat bij de invulling van de plannen de functionele relaties met het wijk- en winkelcentrum op een goede manier worden gelegd. Alleen op die manier dragen de nieuwe bewoners bij aan het in standhouden van de voorzieningenstructuur. Dit is een dwingende randvoorwaarde voor de stedenbouwkundige invulling. Bij de verdere uitwerking wordt marktonderzoek gebruikt om de gewenste differentiatie te bepalen.

Inpandige parkeervoorzieningen realiseren is een voorwaarde bij de uitbreiding van de woningvoorraad. De beoogde doelgroepen wensen een dergelijke voorziening. Daarnaast draagt het inpandig parkeren bij aan de (beeld)kwaliteit van de buitenruimte.

4.2 Samenleven in een leefbare wijk

De leefbaarheid in de wijk hangt sterk samen met de onderlinge verhoudingen tussen de bewoners, de voorzieningen in de wijk en de veiligheid.

Er bestaat een directe correlatie tussen concentraties van goedkope huurwoningen en concentraties van mensen met een zwakke sociaal-economische positie. Het voorkomen en doorbreken van concentraties stelt eisen aan de fysieke structuur van de wijk en de inzet van middelen om de maatschappelijke positie van de bewoners te verbeteren. De geformuleerde ambities voor De Esch zijn:

Ambitie: Differentiatie op een kleiner schaalniveau dan de wijk

Op complexniveau met uitsluitend bereikbare huurwoningen worden de mogelijkheden onderzocht om een deel van de woningen om te vormen naar een ander marktsegment, bijvoorbeeld door verkoop of het verhuren in een ander marktsegment. Hierbij wordt rekening gehouden met de mogelijkheden van het complex zelf en de taakstelling wat betreft de omvang van de bereikbare woningvoorraad op wijkniveau.

De Nieuwe Unie onderzoekt de mogelijkheden daartoe in de Herman Bavinckstraat en omgeving.

Ambitie: Investeren in de sociale structuur

De implementatie van deze ambitie vergt een meersporenbeleid. Zo moet bijvoorbeeld het aanbod aan welzijns- en sociaal-culturele voorzieningen worden afgestemd op de bewoners in de wijk en moeten projecten worden opgezet die de onderlinge relaties ondersteunen. Concreet wordt hierbij onder meer gedacht aan het opzetten van een preventief jeugdnetwerk en het invoeren van een systeem van buurtbemiddeling. Daarnaast zal gezien de kenmerken van de wijk en de ontwikkeling in de bewonerssamenstelling geïnvesteerd moeten worden in initiatieven en ondersteuning gericht op behoud en versterking van sociale structuren in de wijk.

Gezien de relatief hoge concentratie van werkloze alleenstaande ouders wordt speciaal aandacht besteed aan het versterken van hun maatschappelijke positie. In het kader van het werkgelegenheidsbeleid wordt een project gestart om additionele aandacht en inspanning te leveren in de vorm van scholing, individuele trajectbegeleiding en het bieden van kinderopvang aan (alleenstaande) moeders die werk(ervaring) aan gaan.

Vergroten van de binding van bewoners met de wijk

Het vergroten van de binding van bewoners met de wijk kan op verschillende manieren. Daarbij is woningaanbod (type, grootte en eigendomsvorm) van belang, maar ook de mogelijkheid om binnen de wijk door te kunnen stromen naar een andere woning. Daarnaast speelt het aanbod en de kwaliteit van de voorzieningen een belangrijke rol. Tenslotte zijn de leefbaarheid, de veiligheid en de kwaliteit van het beheer van woningen en woonomgeving van belang voor de binding met de wijk.

De ambities met betrekking tot de uitbreiding van de woningvoorraad in De Esch en het draagvlak van de voorzieningen zijn hier reeds geformuleerd (zie 4.1).

De betrokkenen bij De Esch concluderen dat binnen het huidige systeem van woningtoewijzing mensen voor een woning kiezen en niet per se voor de wijk. Dit is niet bevorderlijk is voor de buurtbinding:

Ambitie: Meer mensen bewust laten kiezen voor De Esch.

Door de kwaliteiten van De Esch te profileren zal worden gewerkt aan het sturen van de instroom van woningzoekenden in De Esch. Een bewuste keuze voor de wijk vergroot de kans op betrokkenheid bij en binding met de wijk. Dit stelt eisen aan de communicatie over en het profileren van de wijk als mede aan de toepassing van het aanbodmodel.

Ambitie: De binding van een deel van de bewoners met de wijk versterken door een deel van de woningen te verkopen.

Bij de verkoop van huurwoningen moet voorrang worden verleend aan de huidige bewoners in de wijk.

Deze ambitie heeft betrekking op zowel de sociale als de particuliere huurwoningen in de wijk. Bij de verkoop van de particuliere woningen is het van belang dat er een verantwoorde vorm van verkoop wordt gekozen om verloedering ten gevolge van uitponden te voorkomen. Ervaringen elders laten zien dat verkoop met een waarborg voor de kwaliteit van het onderhoud en het beheer voor de overblijvende huurders mogelijk en wenselijk is.

Bij de verkoop van sociale huurwoningen is het streven dat minimaal 1.100 sociale huurwoningen in de wijk bereikbaar moeten zijn. De verkoop van 150 à 250 sociale huurwoningen, wel of niet in een vorm van gedeeld of maatschappelijk gebonden eigendom, moet dienen om de binding te vergroten en tevens tegemoet te komen aan de wens van een deel van de bewoners om hun woning te kopen. De Nieuwe Unie onderzoekt de mogelijkheden om een deel van haar woningen te verkopen aan de zittende bewoners in de wijk.

Voorkomen van overlast en het vergroten van de (gevoelens van)
veiligheid

Het voorkomen c.q. het beperken van overlast is een onderdeel van het investeren in sociale structuren. Het doorbreken van anonimiteit, het bouwen aan sociale netwerken en structuren en het investeren in het bedstrijden van overlast dragen bij aan het verbeteren van de sociale veiligheid.

Daarnaast heeft het vergroten van de (gevoelens van) veiligheid in De Esch te maken met het opheffen van “enge” plekken en het verbeteren van de inbraakwerende voorzieningen van de woningen. In de afgelopen jaren zijn meerdere woningen voorzien van het Politie Keurmerk Veilig Wonen. Een positieve ontwikkeling met ook een negatief effect, namelijk verplaatsing van de criminaliteit. Meer woningen moeten daarom worden voorzien van het keurmerk.

Ambitie: In de periode van de wijkvisie wordt alle bewoners de mogelijkheid
geboden om hun woning aan te laten passen zodat deze voldoet aan de eisen van het politiekeurmerk. Het politiekeurmerk betreft de woning, het complex en de woonomgeving

In samenwerking tussen de politie, de deelgemeente en verhuurders worden de bewoners benaderd om (tegen een gunstige prijs) de woning te laten voldoen aan de eisen van het politiekeurmerk. Bij voldoende belangstelling op complexniveau worden de gemeenschappelijke elementen en de woonomgeving eveneens aangepast om aan het keurmerk te kunnen voldoen. Na aanpassing wordt de uitvoering van het beheer en onderhoud van de woonomgeving aangepast om aan de eisen van het keurmerk te blijven voldoen.

4.3 Aantrekkelijke woonomgeving

De Esch heeft een aantrekkelijk woonmilieu mede dankzij de ruime en groene opzet en de relatie met de rivier. De aanwezigheid van natuur en een park in de omgeving dragen bij aan de attractiviteit van de wijk.

De kwaliteit van de woonomgeving is belangrijk voor de leefbaarheid en het imago van de wijk. Om de kwaliteit van de woonomgeving in De Esch te optimaliseren zijn de ambities:

Ambitie: Hoofdentree bij de Oude Plantage anders vorm geven met meer uitstraling, inclusief het verbeteren van de relatie tussen de Oude Plantage en de wijk.

Hierbij wordt gedacht aan het verbeteren van de aansluiting van de wijk op de Abram van Rijckevorselweg in combinatie met het markeren van de ingangen van de wijk en het verbeteren van de relatie tussen de Oude Plantage en de wijk.

Het winkelcentrum moet meer uitstraling krijgen naar de ingang van de wijk. Geen achterkant meer maar een voorkant zichtbaar vanaf de ingang. Er moet worden onderzocht of een toevoeging van seniorenwoningen in de directe omgeving van het winkelcentrum de entree van de wijk en de plaats van het winkelcentrum kan markeren en de functionele samenhang kan verbeteren. Deze locatie is uitermate geschikt voor seniorenwoningen gezien de aanwezigheid van voorzieningen.

Ambitie: Relatie tussen de wijk en de rivier verbeteren langs de oever van de Maas.

De relatie tussen de verschillende delen van de wijk en de rivier is niet optimaal. Door het realiseren van een doorgaande wandel/fietsroute van de Maasboulevard naar de Nessedijk, in combinatie met het verbeteren van specifieke locaties zoals de NAM-locatie, het waterinnamepunt van het DWL, de Sulfaatkelder en de watertorenhaven kan de relatie tussen de verschillende onderdelen onderling en met de rivier worden versterkt.

Ambitie: Het verbeteren van het beheer en de beeldkwaliteit in de buitenruimte.

In de loop der jaren is het straatbeeld rommeliger geworden door het plaatsen van borden, containers, schakelkasten etc.. Om de kwaliteit te verbeteren ontwikkelt de (deel)gemeente in overleg met betrokkenen normen voor de kwaliteit van het straatbeeld en het beheer van de openbare ruimte. Als middel hiertoe wordt een serie referentiebeelden voor de kwaliteit van de buitenruimte ontwikkeld. De normering heeft betrekking op de (her)inrichting, de voorzieningen in de openbare ruimte, de relatie openbare en privé-ruimte en het onderhoudsniveau. De normering wordt leidend bij herinrichting, herontwikkeling en bij het beheer.

Ambitie: Het waarborgen van de kwaliteit van de monumentale elementen in
de woonomgeving.

De woonomgeving in De Esch heeft een bijzonder karakter mede dankzij de monumentale elementen die herinneren aan het voormalige gebruik als terrein van het drinkwaterleidingbedrijf. Deze elementen vergen veel onderhoud en dat stelt eisen aan de organisatie en de bekostiging van het onderhoud. In 2002 maken de deelgemeente en het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam hier sluitende afspraken over.

Ambitie: Het waarborgen van de groene kwaliteiten van de woonomgeving.

Het groene karakter van de wijk vormt een van de belangrijke kwaliteiten van de wijk. Handhaven en waar mogelijk versterken van de groene structuur waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende kwaliteiten van de groengebieden is daarom belangrijk. Binnen de wijk wordt de relatie tussen de vele groene onderdelen van de woonomgeving verbeterd en versnippering worden tegengegaan.

4.4 Verbetering infrastructuur

De ontsluiting van de wijk voor de auto, de fiets en het openbaar vervoer is belangrijk voor de leefbaarheid en de marktpositie van De Esch. Voor het autoverkeer geldt dat De Esch bestemmingsgebied is en geen doorgangsgebied. Dit is een voorwaarde voor de kwaliteit van het wonen in de wijk en leidend voor ontwikkelingen in De Esch.

Ambitie: Het optimaliseren van de ontsluiting van de wijk door openbaar vervoer.

De directe tramverbinding met de stad is een belangrijke voorziening voor veel bewoners van De Esch en levert een wezenlijke bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de wijk. Deze verbinding moet daarom gehandhaafd blijven. Het creëren van een openbaar vervoer verbinding met de metro Kralingse Zoom kan de positie van de wijk nog verder versterken en ook het openbaar vervoer over water biedt mogelijkheden voor De Esch.

Ambitie: Doorgaande fietsroutes realiseren

Momenteel ontbreken schakels in de doorgaande fietsroutes. Vanuit De Esch kunnen doorgaande fietsroutes de bereikbaarheid van de wijk vergroten doordat de fiets een alternatief wordt voor de bewoners zelf en voor anderen die momenteel een bijdrage leveren aan de verkeerscongestie in de omgeving van de wijk.

Een belangrijke schakel in de richting van Capelle aan den IJssel zou zijn het realiseren van een doorgaande fietsroute op de dijk, onder de van Brienenoordbrug en aansluitend op de fietsroute aan de Capellse kant. In het verleden heeft het Hoogheemraadschap Schieland dit tegengehouden. De (deel)gemeente zet zich in voor het realiseren van het fietspad dat aansluit op een regionale fietspad langs de Hollandsche IJssel tot aan Gouda.

De fietsverbinding langs de Honingerdijk naar het Toepad en vervolgens verder naar Capelle maakt deel uit van de regionale fietsenroute structuur. In deze verbinding ontbreekt de schakel tussen de Honingersdijk en het Toepad (langs de studentenflat). Deze verbinding moet worden aangelegd.

Ambitie: Verbetering ontsluiting van de wijk voor automobilisten.

De ontsluiting van de wijk wordt zodanig veranderd dat bij de twee in-/uitgangen van de wijk het mogelijk is om veilig de wijk binnen te rijden/verlaten in beide richtingen. Hierbij moet het karakter van verblijfsgebied worden gewaarborgd. Bij doorgang van de overkluizing van de Abram van Rijckevorselweg wordt deze ambitie hieraan gekoppeld.

Ambitie: Verbetering verkeersveiligheid in de wijk.

De wijk wordt ingericht als 30 km zone en blijft bestemmingsgebied zonder doorgaande routes.

Ambitie: Verbetering externe bereikbaarheid.

De ligging van de wijk dichtbij uitvalswegen is een van de kwaliteiten van de wijk die de wijk aantrekkelijk maken voor bepaalde doelgroepen. De verkeerscongestie in de omgeving zorgt voor overlast en voor een beperking van de bereikbaarheid. Ook De Esch heeft belang bij het verbeteren van de externe bereikbaarheid van de A16 en de Abram van Rijckevorselweg.

4.5 Economie en werkgelegenheid

Zoals reeds is aangegeven, is het behoud van het winkelcentrum een kerndoel van deze wijkvisie en is als zodanig reeds behandeld (zie 4.1).

De Autostrada

De Autostrada wordt gezien als een belangrijke economische activiteit binnen de (deel)gemeente:

Ambitie: De uitbreiding van de Autostrada faciliteren, de bereikbaarheid garanderen en de parkeerproblematiek oplossen.

Daarbij wordt gedacht aan het in samenwerking met de ondernemers onderzoeken van een strategie gebaseerd op dubbel ruimtegebruik en het introduceren van vervoermanagement. Daartoe worden de mogelijkheden van een beperkte uitbreiding aangrenzend aan de huidige locatie onderzocht (zie kaart).

Bedrijventerrein Schaardijk

Bedrijventerrein Schaardijk biedt unieke mogelijkheden om bedrijvigheid te

realiseren waarvoor elders in de wijk en de deelgemeente geen mogelijkheden zijn. Het bedrijventerrein heeft echter een verwaarloosde uitstraling en een onduidelijk profiel. De ambitie voor het bedrijventerrein :

Ambitie: Het unieke karakter van watergebonden bedrijven uitbuiten.

Daartoe worden in samenspraak met de belanghebbenden de mogelijkheden onderzocht om een gewenste profiel en een ontwikkelingsstrategie voor deze locatie te formuleren.

Startende ondernemers

De Esch kent de afgelopen jaren relatief veel startende bedrijven. De wijk heeft daarnaast een traditie van woon/werkeenheden en in de pioniersperiode zijn verschillende initiatieven ontplooid. In het kader van de wijkvisie wordt deze ontwikkeling gezien als een kans die ondersteund moet worden:

Ambitie: Mogelijkheden en/of broedplaatsen creëren in de wijk voor startende ondernemers.

Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen en bij aanpassingen (van het gebruik van) bestaande woningen en gebouwen worden de mogelijkheden voor het creëren van ruimte voor (startende) ondernemers onderzocht. Daarbij kan worden gedacht aan het benutten van de mogelijkheden die de relatie met de Erasmus Universiteit biedt. Daarnaast biedt wellicht bedrijventerrein Schaardijk mogelijkheden voor industriële en ambachtelijke bedrijven.

Werklozen

De Esch kent relatief veel werklozen.

Ambitie: In 2006 is de werkloosheid in De Esch niet hoger dan het gemiddelde van Rotterdam.

Om dit te realiseren wordt gewerkt aan individuele trajectbegeleiding om werklozen te activeren en (weer) deel te laten nemen aan het arbeidsproces. Gezien het relatief hoge aandeel vrouwen met kinderen onder de werklozen is daarbij het bieden van kinderopvang een belangrijke voorziening. Ook voor werkenden in de wijk kan het uitbreiden van de kinderopvang een middel zijn om deelname aan het arbeidsproces te vergemakkelijken en om de binding met de wijk te vergroten.

4.6 Ecologische structuren en Polder De Esch

De groengebieden in de Esch maken deel uit van een stedelijke ecologische structuur lopend van het eiland van Brienenoord, De Eschpolder, de Honingerdijk, Oude Plantage via de Burgemeester Oudlaan naar het Kralingse Bos.

De Abram van Rijckevorselweg is niet alleen een barrière voor mensen. Deze weg snijdt ook de Oude Plantage af van de groene verbindingszone langs de Burgemeester Oudlaan en de volkstuinen, die tot aan het Kralingse Bos reikt. Het slechten van de barrièrewerking heeft dan ook voordelen voor de ecologische structuren binnen de (deel)gemeente. Hierdoor wordt de Oude Plantage in relatie gebracht met het Kralingse Bos. Door verbetering van de relatie tussen de Oude Plantage en de groenstructuren binnen de wijk wordt de verbinding gelegd naar de Polder de Esch. Ook dit laatstgenoemde natuurgebied is een belangrijk onderdeel van de ecologische structuur.

Ambitie: Behouden en versterken van de ecologische waarden en de biodiversiteit in natuurgebied Polder De Esch.

De ecologische waarde van en de biodiversiteit in Polder de Esch maken het een bijzonder en waardevol natuurgebied. Deze kwaliteiten moeten gewaarborgd blijven.

De relatie van het natuurgebied met de wijk is niet optimaal. Door het verbeteren van de relatie tussen de Polder en de wijk kan het gebied een grotere (recreatieve) betekenis voor de bewoners van De Esch krijgen.

4.7 Overige voorzieningen en gebruikers

Sportvelden

Een aanzienlijk deel van De Esch wordt gebruikt door (sport)verenigingen die niet of nauwelijks een relatie hebben met de wijk. Voor wat de sportvelden betreft is de ambitie:

Ambitie: Het optimaliseren van de aanwezige sportvelden en het reduceren van de totale oppervlakte die in beslag wordt genomen door de sportvelden.

Door middel van samenwerking en intensivering van het gebruik moet een reductie van het aantal velden worden gerealiseerd. Hierdoor kan de gewenste uitbreiding van het aantal woningen worden gerealiseerd.

Volkstuinen

In de periode van de wijkvisie zijn er vanuit de wijk geen aanleidingen om de volkstuinen te verplaatsen. Wel kan het nodig zijn om bij het realiseren van additionele woningbouw aanpassingen te realiseren aan volkstuinencomplexen om de relatie met de wijk te optimaliseren.

Kazerne en begraafplaats

Beide zijn historisch gezien waardevolle elementen. In de wijkvisie wordt ervan uitgegaan dat beide ongemoeid blijven.

Drink Waterleiding

Voor de vestiging van het drinkwaterleidingbedrijf zijn geen ambities geformuleerd. Wel voor het verbeteren van het aanzien van het innamepunt voor water.

4.8 De entree van de stad en de derde stadsbrug

Entree van de stad

Het slechten van de barrièrewerking van de Abram van Rijckevorselweg is een positieve ontwikkeling voor De Esch. Vanuit de wijk wordt hieraan de

voorwaarde gesteld dat de ontsluiting van de wijk voor voetgangers, fietsers en automobilisten moet worden verbeterd. Deze verbetering mag niet leiden tot het toenemen van sluipverkeer binnen de wijk.

Ambitie: Het realiseren van een overkluizing van de Abram van Rijckevorsel
weg ter hoogte van De Esch.

De vorm van de overkluizing van de weg moet zodanig zijn dat de verbinding met de omgeving op maaiveldniveau een natuurlijke overgang wordt en niet slechts een brug. De ontsluiting van de wijk moet verbeterd worden waarbij de entrees van de wijk op nieuw vorm worden gegeven en gemarkeerd.

Indien de overkluizing gepaard gaat met bebouwing aan de kant van de wijk, moet deze bebouwing langs de weg, de wijk in de luwte leggen en overlast van het autoverkeer beperken. Een strook van bebouwing aan de weg mag wel een functie hebben voor kantoren of de universiteit. Daarnaast moet, aansluitend op de ambities van deze wijkvisie, woningbouw worden toegevoegd aan de wijk.

De derde stadsbrug

De derde stadsbrug wordt door de huidige wijkbewoners voornamelijk als een bedreiging ervaren. Vanuit de wijk gezien zijn de stappen die genomen moeten worden:

1. Het nut en de noodzaak van een derde stadsbrug aantonen;

2. Onderzoeken of de brug niet buiten de wijk om op een andere punt kan aanlanden;

Vanuit de belangen van de wijk(bewoners) is de ambitie bij het doorgaan van de aanleg van een derde stadsbrug:

Ambitie: Derde stadsbrug niet door maar om de wijk.

Indien blijkt dat de derde stadsbrug in de ogen van het stadsbestuur moet

komen en dat aansluiting buiten de wijk niet mogelijk is dan heeft een brug

alleen voor tram en fiets de voorkeur.

Als het bestuur kiest voor een brug dan worden vanuit de wijk de volgende eisen gesteld aan de vormgeving en de inbedding van de brug:

• Het voorkomen van een barrièrewerking tussen delen van de wijk;

• Het voorkomen van verkeers- en parkeeroverlast in de wijk zelf;

• De Esch is verblijfsgebied en geen doorgangsgebied;

• Het realiseren van woningbouw als middel om voorzieningen in de wijk te behouden door het verbreden van draagvlak;

• Het realiseren van een halte tramplus in de wijk;

• Het behoud van een rechtstreekse tramverbinding met de stad.

BIJLAGE 1

Klantgroepen De Nieuwe Unie

Zeven klantgroepen³¹

In totaal onderscheidt de Nieuwe Unie zeven klantgroepen. Deze indeling is

gebaseerd op marketingonderzoek in het algemeen van externe onderzoeks- en adviesbureaus. Hierna volgt een beschrijving van deze zeven klantgroepen.

Om hun aandeel op de woningmarkt van nu en in de toekomst te bepalen, kijken we naar de verwachtte omvang van deze groepen op de Rotterdamse woningmarkt. Dit is gebaseerd op de huishoudensprognose 2011 van het COS.

Het gaat hier met nadruk om een inschatting. Meer zekerheid is niet mogelijk omdat meer gedetailleerde statistische gegevens ontbreken en omdat de

Rotterdamse woning- en arbeidsmarkt voortdurend in beweging is.

1. Dynamische individualisten

Objectieve kenmerken:

Alleenstaand, tweeverdieners of bewust alleenstaande ouders met een of twee kinderen, tot 55 jaar, opleiding op HBO- of academisch niveau, inkomen vanaf
€ 30.000 bruto per jaar.

Levensstijl en mentaliteit:

Sportief, gaat graag uit, gericht op (stads)cultuur, werk is belangrijk, mobiel, veel (korte) vakanties, geld moet rollen, niet gebonden aan Rotterdam, wel gebonden aan werk.

Woonwensen, woonbehoefte:

Comfort, luxe, veel ruimte, woning met uitstraling of allure, flexibele indeling, flexibel te gebruiken, (liefst eigen) parkeerruimte in de directe omgeving, in het centrum van de stad of op een plek in de stad met allure, in de nabijheid van voorzieningen, huurprijs vanaf € 400 per maand, koopprijs vanaf € 115.000.

Ontwikkeling:

Groeiende groep op de Rotterdamse woningmarkt, inschatting dat 40 procent wil huren en 20 procent wil kopen bij een corporatie.

2. Welgestelde gezinnen

Objectieve kenmerken:

Meer dan twee personen, met een of meer kinderen, tot 55 jaar, opleiding op HBO- of academisch niveau, inkomen vanaf € 37.000 bruto per jaar.

Levensstijl en mentaliteit:

Het gezinsleven met kinderen staat centraal in combinatie met een actief leven (vaak twee banen) waarin veel is georganiseerd, vaak op vakantie, geld mag rollen zonder al te veel risico’s, niet gebonden aan Rotterdam.

Woonwensen, woonbehoefte:

Comfort, luxe, ruimte, rust, veiligheid, voorkeur voor vrijstaande woning, twee-onder-een-kap of meerlaagse stadswoning, parkeerruimte in de directe omgeving, groene en veilige omgeving met gelijkgestemden, buitenwijk of stadsrand, huurprijs vanaf € 450 per maand, koopprijs vanaf € 140.000.

Ontwikkeling:

Licht krimpende groep op de Rotterdamse woningmarkt, inschatting dat 40

procent wil huren en 20 procent wil kopen bij een corporatie.

3. Welgestelde senioren

Objectieve kenmerken:

Een- en tweepersoonshuishoudens, soms met een ouder kind, ouder dan 55 jaar, gevarieerd opleidingsniveau, inkomen vanaf € 30.000 bruto per jaar.

Levensstijl en mentaliteit:

Werkt niet meer (of nadert dat punt in het leven) maar staat midden in het leven, sportief, actief, sociaal-cultureel ingesteld, besteedt veel tijd en geld aan recreatieve activiteiten, sommigen zijn gebonden aan Rotterdam, anderen niet.

Woonwensen, woonbehoefte:

Comfort, luxe, status, veiligheid, rust, ruimte, zelfstandigheid, gelijkvloers,

uitzicht zonder inkijk, sociale controle, bij voorkeur niet in een traditioneel

bejaardenhuis, maar in een luxe tot zeer luxe appartementencomplex of een zelfstandige woning, parkeerruimte het liefst in een parkeergarage, rustige woonomgeving, in het centrum of aan de stadsrand, huurprijs tot maximaal € 900 per maand, koopprijs vanaf € 115.000.

Ontwikkeling:

Licht groeiende groep op de Rotterdamse woningmarkt door vergrijzing en

betere pensioenvooruitzichten, inschatting dat 50 procent wil huren en 25

procent wil kopen bij een corporatie.

4. Buurtgerichten

Objectieve kenmerken:

Gezinssamenstelling varieert sterk, van eenpersoonshuishoudens tot gezinnen met kinderen, tot 55 jaar, opleiding tot MBO/HBO-niveau,

inkomen van bijstandsniveau tot € 37.000 bruto per jaar.

Levensstijl en mentaliteit:

Een deel werkt wel, een deel niet, belangrijk is een sociaal netwerk van gelijkgestemden (bijvoorbeeld dezelfde etnische of sociale achtergrond, dezelfde leeftijdscategorie) binnen handbereik, aansluiting bij en status binnen de groep is belangrijker dan individualiteit, sterk gebonden aan Rotterdam en vaak nog specifieker aan een bepaalde buurt of wijk.

Woonwensen, woonbehoefte:

Gezien de diversiteit binnen deze groep is er belangstelling voor allerlei soorten woningen met een goede prijs-kwaliteitsverhouding, dagelijkse voorzieningen in de buurt, een woonomgeving die ontmoeting mogelijk maakt en netjes is, met name in de centrumrand en oudere buitenwijken, gezien het inkomen merendeels huurwoning, huurprijs tot maximaal € 450 per maand, koopprijs tot maximaal € 140.000.

Ontwikkeling:

Groeiende groep op de Rotterdamse woningmarkt, inschatting dat 75 procent wil huren en 10 procent wil kopen bij een corporatie.

5. Ontdekkers (of nieuwkomers)

Objectieve kenmerken:

Overwegend eenpersoonshuishoudens, deels tweepersoons, tot 35 jaar, opleidingsniveau varieert, inkomen van bijstandsniveau tot € 30.000 bruto per jaar.

Levensstijl en mentaliteit:

Aan het begin van woon- en werkcarrière, bezig kansen te creëren, zoekt naar een manier van leven die bij hem of haar past, uitwisseling en ontmoeting met gelijkgestemden, niet bang om fouten te maken en risico’s te nemen, sterk gericht op stadscultuur (studenten, werkende jongeren, immigranten), niet gebonden aan Rotterdam.

Woonwensen, woonbehoefte:

Een woning met een hoge mate van vrijheid, zonder belemmeringen, goedkoop, hoeft niet per se een woning te zijn maar kan ook werkruimte zijn waar men

tegelijkertijd woont, bijna altijd een huurwoning, in of direct naast het centrum of bij een metrolijn binnen een beperkte ring rond het centrum, huurprijs tot € 300

Ontwikkeling:

Licht groeiende groep op de Rotterdamse woningmarkt, inschatting dat bijna 100 procent wil huren.

6. Modale senioren

Objectieve kenmerken:

Een- en tweepersoonshuishoudens, soms met een ouder kind, ouder dan 55 jaar, opleiding tot MBO-niveau, overwegend lager onderwijs of LBO,

inkomen van AOW-niveau tot € 30.000 bruto per jaar.

Levensstijl en mentaliteit:

Werkt niet meer (of nadert dat punt in het leven), grote variëteit in maatschappelijke achtergrond, gericht op (traditionele) ouderencultuur, buurt- en clubhuizen, hang naar vroeger, zoekt naar nieuwe invulling (en zingeving) van het leven zonder werk en zonder kinderen in huis, hecht aan zelfstandigheid, veiligheid, sociale contacten in de buurt, weinig mobiel, sterk gebonden aan Rotterdam en meer specifiek aan de buurt waar men altijd heeft gewoond.

Woonwensen, woonbehoefte:

Veiligheid, zelfstandigheid, rust, gelijkvloers, uitzicht zonder inkijk, sociale

controle, een aantrekkelijk alternatief voor de woning die men achterlaat, een zelfstandige woning of een woning in een ouderen- of servicecomplex, bijna

altijd een huurwoning, openbaar vervoer op loopafstand, winkels en

voorzieningen dichtbij, het liefst in de buurt waarin men lang of altijd heeft

gewoond, huurprijs tot € 450 per maand, koopprijs tot € 100.000.

Ontwikkeling:

Licht groeiende groep op de Rotterdamse woningmarkt, inschatting dat 75

procent wil huren en 10 procent wil kopen bij een corporatie.

7. Overlevers

Objectieve kenmerken:

Gezinssamenstelling, leeftijd en opleidingsniveau varieert, minimum inkomen (bijstandsniveau).

Levensstijl en mentaliteit:

Grote variëteit in maatschappelijke achtergrond, men is bezig het hoofd boven water te houden, staat er vaak alleen voor, verschillende problemen met uiteenlopende oorzaken, men kan hulp gebruiken.

Woonwensen, woonbehoefte:

Een dak boven het hoofd, belangrijk zijn basiskwaliteit en geborgenheid, tamelijk willekeurige vraag, altijd een huurwoning, houdt zich graag wat op de achtergrond, huurprijs die betaald kan worden is afhankelijk van het aantal personen.

Ontwikkeling:

Licht groeiende groep op de Rotterdamse woningmarkt, inschatting dat bijna 100 procent geen andere mogelijkheid heeft dan huren.

Bijlage 2 SWOT ANALYSES

BEVOLKING
Sterk	Zwak
diverse bevolkingssamenstelling op wijkniveau karakter van een rustig dorp geen grote concentraties van mensen met zwakke sociaal-economische positie veel starters en stedelingen die zelfredzaam zijn	concentratie 1-oudergezinnen in sociale verhuur (Bavinckdriehoek en Lange Filterpaden) uitstroom 2-oudergezinnen veel starters en stedelingen(zonder kinderen) – weinig buurtbinding weinig ouderen, lastig zorg te organiseren bovengemiddelde instroom van allochtonen en mensen met zwakke sociaal-economische positie; gevolg is concentraties in sociale huurwoningen
Kansen	Bedreigingen
visie gericht op bevordering differentiatie/versterking samenleving	toename concentraties mensen met zwakke sociaal-economische positie gezinnen trekken weg wijk vooral aantrekkelijk voor groepen met weinig/geen binding met de wijk

VEILIGHEID
Sterk	Zwak
Relatief veilig in beleving en objectief Relatief veel woningen met politiekeurmerk Preventieproject in uitvoering	Oude Plantage – enge plek Plaats pinautomaat Poorten en onderdoorgangen Verkeersveiligheid: Oversteekplaats Nesserdijk Hard rijden Toepad Oversteekplaats winkelcentrum A. van Rijckevorselweg
Kansen	Bedreigingen
Visie stelt randvoorwaarden aan veranderingen in de omgeving	Verkeersafwikkeling en verkeerstoename in de omgeving van de wijk

LEEFBAARHEID
Sterk	Zwak
	overlast: jongeren in tram en winkelcentrum tendens tot bedreiging en intimidatie kinderen door jongeren burenoverlast: relatief veel klachten (HB driehoek en SfDw-weg)
Kansen	Bedreigingen
	tendens om jongeren slechts als probleem te benaderen tendens om overlast/burenruzies niet zelf op te lossen
ONDERWIJS EN KINDEROPVANG
Sterk	Zwak
Relatie scholen met sociaal-cultureel werk	Onvoldoende overblijf-, naschoolse opvang-, kinderopvang mogelijkheden in de wijk Leerlingenaantallen blijven achter bij prognoses Aansluitingen scholen op naschoolse opvang
Kansen	Bedreigingen
Opheffen barrière A. van Rijckevorselweg Vergroten draagvlak in de wijk	Afname draagvlak scholen

VOORZIENINGEN
Sterk	Zwak
Wijkcentrum Winkelcentrum voor dagelijkse boodschappen Apotheek Gezondheidscentrum Speelgoeduitleen Activiteiten Sport en recreatie Schaal – dorp – iedereen kent elkaar Aanwezigheid sportvelden en volkstuinen	Voorzieningen zoals sportvelden, zwembad en volkstuinen wel aanwezig maar niet voor een ieder toegankelijk Onvoldoende activiteiten voor de jeugd; Gebrek aan activiteiten vanuit sociaal cultureel werk voor senioren Gebrek aan vrijwilligers
Kansen	Bedreigingen
samenvoeging Struisenburg en de Esch, door ondertunneling Abram van Rijckevorselweg.	Afname draagvlak voor voorzieningen

WONINGVOORRAAD
Sterkte	Zwakte
Technische staat (algemeen) Groen, ruim, structuur, rivier Menging duur/goedkoop op wijkniveau	Concentratie goedkope huurwoningen in Bavinckdriehoek Weinig grondgebonden woningen Relatief kleine woningen
Kansen	Bedreigingen
Combinatie groen en ruimte en het juiste woningtype kan mensen behouden die wooncarrière maken Stedelijk wonen in groen en aan water Doorbreken concentraties	Te weinig koopwoningen, wooncarrière kan niet worden gemaakt Woningtypes (grootte) sluiten niet aan bij de wensen van mensen die wooncarrière willen maken Wegvallen van draagvlak voor voorzieningen verjaagt bepaalde doelgroepen
WOONOMGEVING
Sterkte		Zwakte
Ruimte Groen Structuur Rivier Speelvoorzieningen Veel parkeergelegenheid dichtbij de stad Monumentale elementen Oude Plantage Polder De Esch		Locatie speelvoorzieningen Kwaliteit van het beheer (i.v.m. de middelen) Versnippering van groen, relatie en routing Entreeën van de wijk Verbinding Oude Plantage en Polder De Esch en relatie met de wijk Overslagbedrijf in relatie tot rivierbeleving Grote delen van de grond zijn niet toegankelijk (kazerne, volkstuinen, sportvelden, begraafplaats, waterleidingterrein, zwembad) Rommelig beeld: containers, grens openbaar-privé, verkeersborden, kastjes, etc.
Kansen		Bedreigingen
Entreeën van de wijk Relatie Oude Plantage en Polder De Esch (kwaliteiten) Intensiveren, beter toegankelijk maken, combineren niet toegankelijke delen in relatie tot de wijk (fysiek, sociaal) Ondergronds containeriseren, kwaliteit van het beeld Relatie rivier verbeteren Locatie overslagbedrijf/NAM locatie		Budgetten voor beheer en gebrek aan visie Verdichting in bestaand gebied die de ruimtelijke structuur/kwaliteit aantast

INFRASTRUCTUUR
Sterkte	Zwakte
OV-verbinding met de stad De ligging van de wijk, dichtbij hoofdwegennet Geen doorgangsgebied, maar bestemmingsgebied	OV-verbinding met de rest (niet stad) en met het metrostation. Geen OV naar werklocaties Geen schakeling fietspaden/routes haventje richting Capelle Oversteek langzaam verkeer Rijckevorselweg De fietsroute naar Zuid De ontsluiting van de wijk voor auto’s Sluipverkeer Parkeergelegenheid Autostrada Vrachtverkeer zandoverslag Riool Baverinckdriehoek In en uitlaatpunt DWL rommelig Afstemming beheer infrastructuur, omgeving, etc.
Kansen	Bedreigingen
OV derde stadsbrug, halte (koppeling met de huidige lijn) Doorgaande fietsroutes Overdekken van de Rijckevorselweg OV over water (met halte) 30 km zone (veiligheid)	Tram opheffen in het kader van de Tramplus Park- en ride functie aan de rand van de stad Bereikbaarheid van de wijk/stad

ECONOMIE EN WERKGELEGENHEID
Sterkte	Zwakte
Ligging in relatie tot werkgelegenheid	hoge inkomens zijn niet wijkgebonden midden-inkomens zijn ondervertegenwoordigd onvoldoende mensen (draagvlak) voor voorzieningen relatief veel werklozen en uitkeringen (economische) binding met de wijk is zwak
Kansen	Bedreigingen
Vergroten draagvlak winkelcentrum: ondernemers in de wijk (Autostrada) Erasmusuniversiteit in de wijk zelf (meer woningen) ligging Faciliteren starters/broedplaatsfunctie Schaardijk - bedrijvigheid laag-opgeleiden broedplaatsfunctie Kinderopvang creëren (werkgelegenheid, binding) Unieke Autostrada, watergerelateerde bedrijven slechten barrière A.van Rijckevorselweg	Ligging winkelcentrum Kantoren Schaardijk beperken mogelijkheden industrie op deze locatie Vertrek mensen met koopkracht Beperking bereikbaarheid

DERDE STADSBRUG
Kansen	Bedreigingen
De Esch wordt een onderdeel van de stad en is geen ‘dorp’ meer; De vele voorzieningen van Zuid/Kralingen komen binnen bereik; Betere OV-verbinding; (randvoorwaarde: halte in de wijk en tegengaan mogelijke parkeerdruk) Verbeteren langzaam-verkeer-verbindingen; Autoverkeer, meer mogelijkheden om in en uit de wijk te komen; (randvoorwaarde: sturing) Eilanden: groen, (water)recreatie, woningen; Gevolgen grondwaardestijging; Toevoeging woningen; Voorzieningen koppelen aan nieuwe ontwikkeling in verband met draagvlak/bereikbaarheid; Vergroting draagvlak voorzieingen (kinderopvang); Het project ‘Derde stadsbrug’ goed verweven met andere projecten en zo ambitie en kwaliteit vergroten en meerwaarde realiseren.	De Esch wordt een onderdeel van de stad en is geen ‘dorp’ meer; Geluidhinder van autoverkeer; Overlast verkeer bij maximumvariant auto’s; Verlies uitzicht/beeldkwaliteit; Gevolgen grondwaardestijging Barrièrewerking.

ENTREE VAN DE STAD
Kansen	Bedreigingen
Bundeling van voorzieningen met de nieuwe ontwikkeling; Barrièrewerking opheffen; (randvoorwaarde: aansluiting auto’s) Vergroting draagvlak voorzieningen (winkelcentrum verbinden met Erasmusterrein); Vermindering van overlast (geluid).	Toename verkeer. Zowel boven- als ondergronds; Te laag ambitieniveau; Overkapping niet realiseren in verband met financiële haalbaarheid.

1 Demografische gegevens 2001, Centrum voor onderzoek en statistiek (COS), augustus 2001

2 Demografische gegevens uitgave 1999, Centrum voor onderzoek en statistiek (COS), juni 1999

3 Gezondheidskaart 1998, GGD Rotterdam

4 Achterstandscores van Rotterdam 1998, Centrum voor onderzoek en statistiek, juni 1998

5 Veiligheidsprofiel Kralingen-Crooswijk, ES&E, Den Haag, 2000.

6 Sociaal economische scan wijken Rotterdam, tabellenboek, COS, oktober 1998

7 Aangiften in 1996 per 10.000 inwoners: Rotterdam=937; deelgemeente=835; De Esch=722

8 gegevens uit gesprek met de heer J. M. van der Waal, Preventiecoördinator Kralingen-Crooswijk, Politie Rotterdam-Rijnmond, District Oost, Operationeel Ondersteunende Eenheid

9 Deelgemeentegids Kralingen-Crooswijk 2000

10 gegevens 1999 van Dienst Stedelijk Onderwijs, mevrouw R. van den Giesen

11 Sociaal-Economische Buurtbarometer 1995-1999, COS, Rotterdam juni 2001

12 bron: Nota Kinderopvang, deelgemeente Kralingen-Crooswijk, 1998

13 Bron: Het Speelruimteonderzoek Kralingen-Crooswijk

14 Sociaal economische scan wijken Rotterdam, tabellenboek, COS, oktober 1998

15 gegevens de Nieuwe Unie, 1 februari 2001

16 Bron: Het Speelruimteonderzoek Kralingen-Crooswijk

17 Gegevens Gemeentewerken, afdeling beheer buitenruimte maart 2000

18 idem

19 Buurtanalyse DWL/De Esch, Stichting DOCK, november 1998

20 De inkomensverdeling in Rotterdam in 1996, COS, juni 1999

21 Sociaal-Economische Buurtbarometer 1995-1999, COS, Rotterdam juni 2001

22 Kamer van Koophandel Rotterdam 2001

23 De gegevens voor De Esch worden nog aangevuld

24 bron: Arbeidsvoorziening Rijmond, Marketing en productinnovatie, april 2000

25 gegevens Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid

26 volgens de huidige normen is achtduizend inwoners minimaal nodig voor een supermarkt, in De Esch wonen circa 4.600 mensen.

27 Bron: WBO, 1998

28 Ontwikkelingsvisie Kralingen-Crooswijk, deelgemeente Kralingen-Crooswijk, mei 1999

29 Ruimtelijk Plan Rotterdam 2010, gemeente Rotterdam, september 2000

30 Zie Bijlage 1 voor de karakteristieken van de doelgroepen

31 Unieke wijken voor iedereen, voorraadplan de Nieuwe Unie.